Geri Dön

Word (doc) halini görüntülemek için tıklayınız.

BEZM-İ ÂLEM VALİDE SULTAN VAKFİYELERİ (*) Bismillahirrahmanirrahim             Allah’a sayısız hamd ve şükür ile O’nun son peygamberi Hz. Muhammed’e salat ve selâm olsun. Sevgili Peygamber’imizin getirdiği şerîate uyma ve bağlılık, iki cihan seâdetine vesiledir. O’nun eshabına da selâmlar olsun. 1.VAKFİYE             Devlet-i aliyye’ye şükran hisleriyle bağlı efendilerin huzurunda, bu fakirin akdettiği mecliste Bezm i alem Valide Sultan, keyhünası olan ve aşağıda açıklanacak vakfın şeriate uygun tescil ve itmamı için mütevelli tayin ettiği ve halen Emtia Gümrüğü Emini olan Muhammed Tahir Beyefendi, vekaletle ikrar ve itirafta bulunarak, müvekkilem mezkûr Bezm i Alem Valide Sultan birçok vakfa sahip bir kişi olarak,  merhum Sultan Ahmed Han III.’ün kızı merhume Esma Sultan’a daha önce üstünde hatt-ı hümayunun da yer aldığı bir mülkname-i hümayun ile tamlik edilen emlaki, ellerindeki mülklerine ilave ve vakıf etmiş, ayrıca diğer şahıslara kiralanmasını da aşağıda şekilde şart koşmuştur, demiştir.             Bu emlak arasında şunlar vardır:                       Galata’ya bağlı Beşiktaş kasabasında Süleyman Sarayı arsası: O, bu saray arsasından, etrafı Hayriye Hanım efendi evi ve diğer üç tarafı umumi yol ile çevrili olan 480 metrekarelik yeri, Sultan’ın izni ve şer’i hüccetli tasarrufta bulunarak, halkın faydalanması için yeniden inşa ettirmiş; ayrıca bir büyük çeşme yaptırmış, bu çeşmenin karşısındaki sokakta, etrafında Aziz Ağa, Osman Bey, Hüseyin Ağa ve Amine Hatun’un ev ve bahçeleri bulunan dört oda, bir sofa, bir abdesthane ve gezinti yeri, merdiven ve diğer müştemilatı ile satın aldıkları evi vakfetmiştir.             Valide Sultan bu arada, kendi mallarından, ifrazını emrettikleri güzelliğin (150.000) kuruşu, Allah rızası için vakf etmişler ve mezkur çeşme ile diğer mühim bazı işlerin yapılmasında kullanılması hakkında şu şartları ileri sürmüşlerdir:             Mezkur vakfedilmiş paralar, uygun yerlerde akar satın alınmasında kullanılmalı, bu yerler ayrıca kendilerinin vakıflarına ilave edilerek icra verilmelidir. Böylelikle elde edilen gelir, Ebu Eyyub ENSARİ hazretlerinin türbesine, birinci türbedar efendi marifetiyle; sakal-ı şerif, her sene iki mübarek bayramın arafelerinde ziyaret ettirilmeli, akabinde birer aşr-i şerif okutulmalı; bu arada daha önce okunan hatm-i şeriflerin de duaları yapılarak birlikte Hz. Resulullah’a ebeveynlerine, dört halifeye, oniki imama, Hz. Hatice, Hz. Fatma ile çocuklarına, efendimizin diğer hanımlarına ve seçkin arkadaşlarına dua edilmelidir.             Türbedar efendilere, hizmetleri karşılığı olarak senede yüz yirmi kuruş, imam efendilerden her birine otuzar kuruştan doksan kuruş verilmeli. Mezkur çeşmenin suyu kesilmeyecek ve ona gereği üzere hizmet edecek birine onbeş kuruş verilmeli. Mezkur çeşmenin taslarını her akşam alıp sabahleyin koyacak birine aylık on kuruş verilmeli. Kitabet sanatında mahir olan baş hademe Ahmed efendi, bu vakfa katip ola ve bu vazifesinden dolayı kendisine yıl sonunda 250 verile. Hasan Ağa da vergi tahsildarı ola, vazifesini yaptıktan sonra kendisine senelik 50 kuruş verile.             Mezkur vakfın tev-liyeti, kethuda tayin edilen zata bağlı olup hizmetleri karşılığında ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------- (*)-Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi  634 numaralı vakfiye defterinin 83-126.ıncı sayfaları ile kasada mahfuz          32 numaralı orijinal defterde kayıtlı bulunmaktadır. - Prof.Dr.Ahmet Suphi Furat (İ.Ü. Edebiyat fakültesi Arapca ve Fars Filolojisi Öğtetim Üyesi) tarafından    sadeleştirilmiştir.      kendisine senelik 350 kuruş verile. Bu zatın vefat etmesi halinde, yerine, Evkaf Nazırı bulunan zat geçmeli. Zamanla mezkur şartlara riayet güçleşirse, şartsız olan vakfın gelirleri, fakir müslümanlara verilecek, diye emredilmesi üzerine ben, zikredilen yer, kanal ve paraları mütevelli efendiye daha önce teslim ettiğim için o da gereği gibi tasarruf ve sarfta bulunmuştur.             Ancak mütevelli Efendi, akar vakfı, ileri gelen bütün imamlarca sahih, caiz ve nakledilebilir kanallar da imameyn katında sahihse de, Hz. Ebu Hanife’ye göre akar vakfı gayr-i lazım ve itibarsız para vakfı da mezkur bütün imamlarca gayr-i caiz olduğundan, mezkur yer, kanallar ve paraların vakfedilmelerinden rücu edip, müvekkilem Sultan Hanım için bana iade ve teslimde bulunarak, önceden olduğu gibi onun sahih mülklerine iade etmek suretiyle emaneti tahakkuk ettirmek isterim diyerek vakfı nakzetmekte israr edince, mütevelli Efendi, vekil Efendi’ye “Her nekadar irad olunan bütün varidat v.s. görünüşte, menkul varlıkların habsi gibi duruyorsa da, gerçekte yine İmam Ebu Hanife’nin mezhebine ve Belh, Buhara ve Erak alimlerinin fetvalarına göre sıhhat ve lüzumları kabul görmüş ve paraların vakf luzumuna imam Zufer İmam Ensari rivayeti ile-menkul malların vakfı da İmam Muhammed b. Hasan Şeybani katında caiz, akarat tesisi de İmam Yusuf’un görüşüne göre mümkün (mahz ı iskat ı milk) olduğundan, herbiri mütevelliye teslimden sonra bu fakir, İmam Muhammed b. Hasan Şeybani’nin görüşüne göre, ele geçmiş sadaka benzeri- lüzum ve iltizam hükümleri bütünüyle nakzedilmediğinden, sonradan ele geçenin (makbuz) iadesi muhal ve memnudur diyerek bu malların vakfiyetlerinin önce sıhhat, sonra da luzumuna hükmetmiştir: 1256 Evkaf Nazırı Numan Mahir Bey Efendi Seyyid Muhammed Şerit Efendi Emtia Emini Muhammed Ef. B. Ali v.d. 2.VAKFİYE (Maçka Çeşmesi) Allah’a hamd u sena ve Hz. Muhammed’e salat u selam olsun. Padişah efendimiz hazretlerinin validelerinin kethudaları olup, aşağıdaki vakfı ikrar, takrir ve sonra da rucû ve istildada vekâletle yetkili bulunan Emtia Gümrüğü Emini Muhammed Tahir Beyefendi, kendilerine mahsus odada ve bu fakirin Müslümanların huzurunda akdettiği Mecliste, aşağıda zikredilecek vakfı tescil ve tekmil için Mezkur Tahir Beyefendi’nin katipleri Muhammed Şerif Efendi’nin bulunduğu bir sırada, vekaleti ikrar ve itiraf ederek, elimde olan ibraz edilerek okunan bir milkname-i hümayun ve defter-i hâkânî’nin ifade ettiği üzere, aşağıdaki emlaki zikr olundu (emlak-i hümayun): Boğaziçi, Göksu: Dört tarafı defterdar bahçesi. İskele de çayır ve bir çömlekhane: Kebir dere, bakkal dükkanı, Kavacık’a giden yol ile çevrili, tahminen 60 dönüm. Derenin karşıyakasında köprü başında dört göz değirmen. Baruthane çayırında: Mescid-i şerif, Büyükdere,tahtırevarcı başı çeşmesi ile mahdut 20 dönüm bir çayır. Boğaziçi, Sultaniye nam mesireğahata: Bahçe, dağ ve deniz kenarı ile çevrili tahminen 50 dönümlük bir çayır. Emlâk-i hümayundan olan bu çayırların muhafaza ve idaresi, daha önce Göksu ve Sultaniye bekçilerine ihale olunmuşsa da şimdi burada kain Karavulhane tarafından muhafaza edildiğinden, bekçilerin lüzumu kalmamış, yalnız mesireye gelenlere kahvecilik yaptıklarından, kaydı hayat şartıyla kendilerine gümrükten münasip bir maaş tahsis edilmiştir. Mezkur değirmen daha önce yandığında tamir edilmiş, burada bazen Tersane-i Amirede pişirilen peksimedlerin buğdayı öğüdülmüştür. Ama şu sıralar luzumu kalmadığı için, uzun zamandan beri terkedilmiş diğer bir isimle Evkaf’tan birinin adına kaydedilmediğinden, Göksu deresi başından mezkur değirmene akan su harkı da dahil olmak üzere zikredilen çayır, değirmen ve çömlekhane, müvekkili bulunduğum Valide Sultan’ın vakfiyetinde yazılı olduğu şekilde Beşiktaş’ta Saray-ı hümayun üstünde Maçka’da yeniden inşa ettiği tatlı su çeşmesi ile diğer vakflarına akar iştirası meşruta 100 000 kuruş mevkufelerinden Maliye hazinesine 15.000 kuruş verilerek, kendilerinin vakıflarına kaydedilerek, milkname i hümayunun çıkarılması istenilmiş ve Defter Emini tarafından padişaha arz edilerek, zikredilmiş olan çayırlar, değirmen ve çömlekhane, Valide Sultan’a mülk olarak kayıt ve evkafına idhal ile Sultanın izni ile buraların gelirleri ve aşağıki yerler vakfa kaydedilmiştir: 900 kuruşa Salih Ağa b. Yunus’tan satın alınan, İstanbul’da Salma Tomruk yakınında Kefevi Mahallesinde, iki taraftan Papa Artin zümmi evi, bir taraftan bezci Torus zimmi, dördüncü tarafı umumi yol ile çevrili, yukarda üç oda, bir sofa, altta bir tuvalet ve bir miktar havlu, meyveli ve meyvesiz bir miktar ağaçlı, ayda 45 akçe getirebilir bir ev. Tekneci Seyyid Ali Ağa b. Seyyid Hasan ve hanımı Şerife Zeynep Hatun’dan 1500 kuruşa satın alınan, göl camii mahallesinde Yokuşdibi denilen yerde olup bir taraftan kuruyemişçi Ahmet Efendi mahzeni, bir taraftan yemenici İbrahim ve Katip İzzet Efendi evleri, bir taraftan Seyyid Ali Ağa men evi, dördüncü tarafı umumi yol ile mahdut 396 zira kare arsalı, üstte 2 oda bir sofa, bir abdesthane, altta bir mutfak; bir miktar havlu, meyveli ve meyvesiz ağaçlı, bahçeli, sokak kapılı, ayda 75 akçe getirebilir bir ev. Fatma Hatun’dan 1500 kuruşa satın alınan Cubbi Ali yeni kapısı yakınında Çukur mahallesinde olup, bir taraftan baş müsevvid Lutfullah Efendi evi; bir taraftan pekmezci Veli yuddin Ağa evi, bir taraftan kömürcü Halil Ağa menzili bahçesi, bir taraftan örücü Ali Ağa evi, dördüncü tarafı da umumi yol ile çevrili 190 zira kare arsalı, üstte 2 oda, bir sofa, bir abdesthane, bir gezinti yeri, ortada 2 oda, bir sofa, bir abdesthane ve içte 2 oda, havlu, yer altı mahzeni, bir mutfak, bir miktar açıklık ve sokak kapılı bir ev. Bu açıklık merhum İskender Paşa vakfından olup 37 zira karedir. Diğer kısımlar 143 zira kere olup aylık 75 akçe getirebilir. Dellalbaşı-i esbak Şerif Mehmed Efendi’den 1500 kuruş satın alınıp, yenibahçe yakınındaki Kaptan Sinan Paşa mahallesinde olup bir taraftan Ömer Ağa evi, bir taraftan Halil Ağa menzili, bir taraftan Arif Efendi bahçesi, dördüncü tarafı da umumi yol ile çevrili, üç tarafı taş duvarla çevrilmiş 397 zira kare arsalı, üstte iki oda, bir sofa, bir abdesthane, bir gezinti yeri, altta iki oda, bir abdesthane, bir gezinti yeri, bir mutfak, bir gümrüklük, bir ahır ve bir miktar havlu, bir su kuyusu, meyveli ve meyvesiz ağaçlı bahçe ve sokak kapısını müştemil, aylık 90 akçe kira getirebilir bir ev. Şerife Amine Hatun’dan 1200 kuruşa satın alınan Macuni yakınında Koruk Mahmud mahallesinde olup bir taraftan İsmail Besim Efendi varesesi menzili, bir taraftan aynı veresenin bahçeleri ile Hatice Molla kadın evi, bir taraftan Tatar Ağası Salih Ağa bahçesi ve dördüncü tarafı umumi yol ile çevrili yukarda üç oda, bir sofa, bir abdesthane, gezinti yeri, ortada iki oda, aşağıda bir mutfak, bir kömürlük, bir gezinti yeri, meyveli ve meyvesiz ağaçlı bahçe, bir su kuyusu ve sokak kapısına sahip aylık 60 akçe gelir getirebilir bir ev.Rukiye Hatun’dan 1000 kuruşa satın alınıp, Galata’ya tabi Tophane’de Ekmekçibaşı mahallesinde olup bir taraftan Kalafatçı Hüseyin Ağa evi, bir taraftan mezkur mahalle mescidi, bir taraftan Dellal İbrahim Ağa ve kısmen Hasan Ağa menzilleri, dördüncü tarafı umumi yol ile çevrili 205 zira kare arsalı, üstte bir oda, bir sofa, bir abdesthane, gezinti yeri, ortada iki oda, bir sofa, bir abdesthane, gezinti yeri, ortada bir mutfak, bir kenef, meyveli ve meyvesiz ağaçlı bahçe ve sokak kapısına sahip 60 akçe gelir getirebilir bir ev. İbrahim Ağa denilen zattan 1500 kuruşa satın alınan, Beşiktaş’ta Dolmabahçe civarında Süleymaniye Mahallesinde olup bir taraftan Aziz Ağa, bir taraftan Osman Bey, bir taraftan Maunacı Hüseyin Ağa ve Amine Hatun evleri, dördüncü tarafı umumi yol ile çevrili 342 zira kare arsalı, ayda 60 akçe kira getirebilir bir ev. Zimi taşçı Yuvan’dan 800 kuruşa satın alınan, İstinye nahiyesinde Çavuşbaşı mahallesinde bulunan, bir taraftan Hıristo zimmi ve Apostol zimmi evleri, iki taraftan umumi yol ile çevrili 253 zira kare arsalı, üstte iki oda, bir sofa, bir abdesthane, bir gezinti yeri, altta bir oda bir gezinti yeri, iki anbar, bir mutfak, bir miktar havlu, meyveli ve meyvesiz ağaçlı bir bahçe ve iki sokak kapısına sahip olup ayda 90 akçe gelir getirebilir ev. Kayıkçı Musa denilen birinden 1500 kuruşa satın alınan, Yeniköyde Molla Çelebi Mahallesinde olup bir taraftan Topal Osman bahçesi, bir taraftan Mustafa menzili, bir taraftan Aişe Hatun menzili arsası ile mahalle imamlarına meşruta, dördüncü tarafı hususi yol ile çevrili 540 zira kare arsalı, üstte üç oda, bir sofa, bir abdesthane, gezinti yeri, altta bir oda bir mutfak, iki su kuyusu, bir gezinti, bir miktar avlu, meyveli ve meyvesiz ağaçlı bahçeli ve sokak kapısına sahip olup ayda 75 akçe kira getirebilir bir ev. Kayıkçı Hasan Ağa ile zevcesi Hatice Hatun’dan 1000 kuruşa satın alınan, Üsküdar’a bağlı Yorus nahiyesine tabi Anadolu Hisarında Sinan Efendi mahallesinde olan, bir taraftan Hammami Eşref Efendi bahçesi, bir taraftan Küçüksu camii imamının evinin bahçesi, bir taraftan Kandıralı Kara mustafa evi ve dördüncü tarafı umumi yol ile çevrili olup üstte üç oda, bir sofa, altta bir mutfak, bir abdesthane, gezinti yeri, bir su kuyusu, bir miktar avlu, meyveli ve meyvesiz ağaçlı bahçe ile sokak kapısına sahip, ayda 60 akçe kira getirebilir bir ev. Amine Hatun’dan 900 kuruşa satın alınan, mezkur Yoros nahiyesine tabi Kanlıocak karyesinde yeni mahallede olup bir taraftan vakıf için Rukiye Hatun’dan satın alınan ev, iki taraftan yine vakıf için Aişe Hatun’dan satın alınan ev ve bahçesi, dördüncü tarafı umumi yol ile çevrili olup 170 zira kare arsalı, üstte iki oda, bir sofa, bir abdesthane, gezinti yeri, altta bir mutfak, bir miktar avlu, bir su kuyusu, bir miktar açıklık ve sokak kapısına sahip olup aylık 45 akçe kira getirebilir bir ev. Aişe Hatun’dan 1800 kuruşa satın alınan ve yeni mahallede bulunan, bir taraftan mezkur vakıf için Amine Hatun’dan satın alınan ev, Rukiye Hatun’dan satın alınan ev, bir taraftan Deavi nazırı Necib efendinin tasarrufunda olan bahçe, bir taraftan yine Necib efendi tasarrufunda olan bahçe, bir tarafta hususi yol, dördüncü tarafı da umumi yol ile çevrili 525 zira kare arsalı, üstte iki oda, bir sedli sofa, bir abdesthane, gezinti yeri, altta bir oda, bir sofa, bir abdesthane, gezinti yeri, bir mutfak, bir miktar avlu, iki su kuyusu, meyveli ve meyvesiz ağaçlı bahçe ve sokak kapısına sahip ayda 90 akçe kira getirebilir bir ev. Rukiye Hatun’dan 1800 kuruşa satın alınan, mezkur yeni mahallede bulunan, bir taraftan Amine Hatun’dan alınan ev ile Necib Efendinin tasarrufunda olan bahçe, bir taraftan yine Necib Efendi bahçesi, bir taraftan Ahmed Ağa bahçesi ile Mehmed Ağa evi ve bahçesi, dördüncü tarafı umumi yol ile çevrili 1500 zira kare arsalı, üstte iki oda bir sofa, altta bir sofa bir gezinti yeri, bir mutfak, iki kömürlük, iki su kuyusu, bir miktar avlu, meyveli ve meyvesiz ağaçlı bahçe ve sokak kapısına sahip ayda 90 akçe kira getirebilir bir ev. Şişeci Ebu Bekir Ağa’dan 1500 kuruşa satın alınan ve zikredlen Kanlıcak köyünde bulunan, bir taraftan Ümmü Gülsüm Hatun evi, bir taraftan Edhem Efendi evi, bir taraftan Danişmend Emi Efendi evi, dördüncü tarafı umumi yol ile 509 zira kare arsalı, üstte iki oda, bir sofa, bir abdesthane, gezinti yeri, altta bir mutfak, bir miktar avlu, bir su kuyusu, meyveli ve meyvesiz ağaçlı bahçe ve sokak kapısına sahip aylık 75 akçe getirebilir bir ev. Kayıkçı İsmail Ağa’dan 1000 kuruşa satın alınan ve zikredilen Yoros nahiyesine tabi İncir köyünde bulunan, bir taraftan Abdulkadir Ağa evi ve bahçesi, diğer üç tarafı umumi yol ile çevrili 740 zira kare arsalı, üstte iki oda, bir sofa, altta bir abdesthane, bir gezinti yeri, bir miktar avlu, bir ahır ve sokak kapısına sahip aylık 60 akçe kira getirebilir bir ev. Balıkçı Seyyid İbrahim Efendi’den 1000 kuruşa satın alınan, Mezkur İncir köyünde bulunan bir taraftan Haffaf Hacı Sadı Efendi bahçesi, bir taraftan İsmail Ağa veresesi bahçesi, bir taraftan umumi yol ile çevrili üçgen şeklinde olup 780 zira kare arsalı üstte iki oda, bir sofa bir abdesthane, gezinti yeri, altta bir mutfak, bir miktar avlu, meyveli ve meyvesiz ağaçlı bir bahçe, bir su kuyusu ve sokak kapısına sahip aylık 60 akçe getirebilir bir ev. Ümmü Gülsüm Hatun’dan 1000 kuruşa satın alınan ve zikredilen İncir köyünde bulunan iki taraftan deli Mehmed evi ve bahçesi, bir taraftan kayıkçı İsmail Ağa evi, dördüncü tarafı umumi yol ile çevrili 450 zira kare arsalı üstte iki oda, bir sedli sofa, bir abdesthane ve gezinti, altta bir miktar avlu, meyveli ve meyvesiz ağaçlı bahçe bir su kuyusu ve sokak kapısına sahip aylık 60 akçe kira getirebilir bir ev. Topluca 17 tane (16) bu evleri sahih bir vakıf ile vakfederek şu şartları tesbit etmişlerdir: Mezkur çayır, değirmen ve çömlekhane her sene sahih ve şer’i bir şekilde bir defa, zikredilen evler ise benzer iki kiralama ile taliblerine icara verilecek, hasıl olan kiralar ve mezkur çayırların hasılatı, vakfiye gereği muayyen vazifeler ve tesbit edilmiş masraflar ile vaki tamirata sarf edilecektir. Geçen vakfiyede yazılı olan kayıt ve şartlar olduğu gibi ibka edilerek zikredilen çayır, değirmen ve çömlekhane ve evleri bütün tabi ve hukuklarıyla mezkur mütevelliye teslim edildiğinde diğer vakıf mütevellileri gibi hareket etti. Mehmed Tahir Efendi ev, çayır, değirmen ve çömlekhanenin vakfiyetlerini, ahkamın doğrultusunda hareket ederek, bu nevi malın vakfedilmesi ile satın alınan ev ve diğer malların Valide Sultan’ın vakfına ilave edilmeleri, fıkıh imamları nazarında ihtilaflı olduğundan, fakat bunların, mütevellisi tarafından diğer birine satılması caiz olduğundan, ben vakıf malından 304000 kuruşu, müvekkilem Valide Sultan’ın malından ve benim elimden mezkur mütevelli Valide Sultan’ın vakfı için alıp, ev, değirmen ve çayırları mülkiyet şekliyle müvekkilem Valide Sultan için, fıkıh kitaplarında yazılı olduğu üzere bana teslim etmesi tenbih edildi. Ben de her iki tarafın hareket tarzını göz önüne alıp, hayra mani olmamak için evlerin, değirmen ve çayırların vakfiyetlerinin sıhhatine, fıkıh imamlarından cavaz verenlerin görüşlerine dayanarak, daha sonra nakzedilmesi imkansız, tebdil ve tağviri müvekkilem Valide Sultan’dan başkası için gayri mümkün olmuştur: Emtia Gümr Sandık emini Mehmed Efendi b. Ali Zekeriya... 1256, Camazi ve 21. 3.VAKFİYE Aşağıdaki vakfiye ve zeyillerindeki evkafı ikrar ve takrir sonra da rucu ve istirdada  Valide Sultan tarafından yetkili kılınan, hala İstanbul Emtia Gümrüğü Emini Valide Sultan’ın kethudası bulunan Seyyid Muhammed Tahir Bey şeriat makamından gönderilen katip Seyyid Muhammed efendi ve İstanbul Emtia Gümrüğü nam mahalde kendilerine mahsus odada bazı müslümanlarınn da hazır bulundukları bir celsede aşağıdaki vakfı tescil ve tekmil için mütevelli tayin edilen Mehmed Şerif Efendi-ki bu zat ta Muhammed Tahir Efendi’nin kabidir-nin karşısında vekaletle ikrar ve itirafta bulunup işte elimde bulunan ve Sulatn’ın emriyle detterhane-i âmireye yeniden kaydedilen ve halen Defter Emini Ali Raik beyin mührünü havi bir parça defterinde gösterdiği gibi aşağıdaki mal ve varlıklarını vakfetmiştir: 1.Kocaeli sancağı, Yoros nahiyesi, Revancık’ta (İrve karyesi Beğlik mandırası: Mandıra arazisi sınırı başından Koğalik denilen yere, buradan Kör dereye, buradan Defne  burnu ucundaki sınır taşına, buradan taşlı geçide, buradan Kumköyü çiftliklerinden yani Zimmi çiftliği arazisinden Cebel korusu sınırı ile araba yoluna, buradan yine Kum köyü çiftliklerinden Dimo zimmi çiftliği arazisi sınırı başındaki kömür kuyuları denilen yere, buradan doğru bir istikametle deniz kenarına, buradan deniz kenarı ile mezkur İrve deresi ağzına, buradan sağ tarafa dönülerek Beğlik mandıra sınırı başına uzanan yerdeki 10 parça tarla, koru ve mer’a. 2. İrve deresi yakınında su akıntısı denilen Kör dere ağzından başlayarak, bu dere ile üstünde bulunan taşlı bayır aşağısına, buradan Taşlı bayırın üstündeki mandıra arazisinden açma tarla sınırına, buradan sola sapılarak Kılıçlı köyünden İrve köyüne geçen araba yoluna buradan mezkur yolu geçerek varılan diğer araba yoluna, buradan aynı yol Sazlı derenin üst kısmına, buradan mezkur dere ile Yağlı derenin üstüne, buradan bu dere ile Karadeniz sahilinde mezkur Yağlı dere ağzına, buradan deniz kenarı ile İrve deresi ağzına, buradan sağa dönülerek mezkur dere sahiliyle Beğlik mandırası sınırı olan ve Su akıntısı tabir olunan dere ağzına kadarki bölge içinde deniz kenarında İrve kalesi denmekle maruf Kal’a-i Sultaniyye ile Elmas denilen tabiye ve mezkur kale yakınında topçu neferleri kışlası, eski kaptanlardan merhum Hasan Paşa’nın camii şerifi, yanında çeşmesi, camii yanında bir kahve dükkanı, aynı çatı altında bir fırın, bir bakkal ile bütün evler ve dükkan arsaları - İRVE KARYESİ diye meşhur bağlar, tarla çayır, koru, mer’a eskiden beri emlak-i hümayundan olduğu ehâli ile bilenlerin ihbarları ile ortaya çıkmış olup, yukarda zikredilen Beğlik Mandırasına tabi, Karadeniz’den İrve deresine geçildikte sağ tarafta Paşa kandıra Çiftliği arazisi sınırında Vaki Köprü deresi ağzından başlıyarak, karşıdaki Ali Bahadır köyü arazisinden olan Islah Bayır denilen dağın eteğine, buradan Mezköyün ehalisinden Feyzullah’ın dereye bitişik birbuçuk dönemlik tarlası başındaki dışbudak ağacına, buradan mezkur tarla sınırı ile karşıda vaki söğüt ağacına, buradan Kabasaz denilen yerdeki çiftlik arazisinden dağ eteğine, buradan mezkur karye ehalisinden Muhammed Ali’nin tasarrufundaki dağ etekleri ile bir dönümden ibaret tarlası sınırına, buradan mezkur çiftlik arazisinden diğer dağ eteğine, buradan mezkur dağ eteği ile Çorbacıoğlu korusu sınırına, buradan Kara Mehmet tarlası sınırına, buradan Cacı Şaban tarlası sınırına, buradan mezkur karye deresini aşarak dere kenarında ehaliden Muhammed ve Hüseyin tarlalarının sınırına ve yol ile Sütçüoğlu Mustafa tarlasına, buradan mazkur tarla sınırı ile Palazoğlu Mustafa tarlası sınırına, buradan Berberoğlu Muhammed ve Hamza oğulları İsmail ve Hüseyin tarlaları sınırları ile Ayvalı sazlığı, buradan sazlık ortasından geçerek meszkur köy ehalisinden İbrahim Reis’in mutasarrıf olduğu Cebel korusunun eteğinden bulunan tarlaya , buradan dik yukarı mazkur koru sınırı ile koru üstünde olan araba yoluna, buradan aynı yol ile Savad dere çiftliği arazisinden olan koru sınırına ve buradan Kum köyü çiftliklerinden Dimo zimmi çiftliği arazisinden olan Cebel koru sınırına , buradan Yani zimminin mutasarrıf olduğu çiftliği arazisinden olan cebel korusu sınırına, buradan İrve köyü arazisi sınırı ile Defne burnu üstündeki sınır taşına, buradan Kördere ile bu derenin altındaki İrve köyü arazisinden olan tarla sınırına, buradan mezkur tarla sınırı ile Koğalık denilen yere buradan zikredilen İrve deresinde, buradan mezkur dere sahiliyle Yanık köprü ağzına kadarki hudutlar içersinde Yazla denilen yerde bir yanaşma odası, iki ahır, bir ahşap ambar ve çit örme samanlık, bütün koru, iki mer’a, dokuz parça tarla ve iki parça çayıra sahip arazi. 3. İrve deresine Karadeniz tarafından girildikte, solda Paşa mandıra çiftliğinin kuzeyinde eski Damlar deresi ağzından başlıyarak derenin üstünde vaki Paşa Mandıra çiftliğine tabi merhum Şehid Paşa vakfı arazisinden cebel korusu aşağısına, buradan sağa saparak Cebel korusu içinde kain Kavaklık göl denilen gölün sağ yanına, buradan Kum derenin üstünde vaki Gayranlar tabir olunan. sarı topraklı üç adet mahaller hizasıyla mezkur Kum dere üstüne, buradan sağ tarafa yönelerek yaya yolunu kesip Göndere denilen derenin üstüne, buradan Göndere ağzına, buradan sola yönelerek deniz kenarı ile Yağlıdere ağzına, buradan sola yönelerek Sazlıdereye, buradan sağa yönelerek araba yoluna, buradan Kılıçlı köyden İrve köyüne geçen diğer yola, buradan sola saparak yolu geçip karşıda vaki açma tarla başına, buradan dik aşağı taşlı bayır aşağısına, buradan Su akıntısı denilen dere ile İrve deresinin Defneburnu karşısında vaki sahilde olan Kördere ağzına, buradan sağa dönerek Eski Damlar deresi ağzına kadar uzanan hudutlar içersindeki arazide Beğlik mandıra denilen bir yanaşma odası, bir büyük ahır, mandıra, bütün koru, iki parça mer’a, ondört parça tarla, mezkur mandıra içersinde Timurbaş denilen ve doğme damgalarıyla tanınan 45 sağmal manda, iki manda boğası, sekiz manda öküzü, 27 kara sığır boğası, sekiz baş kara sığır danası, sekiz baş kara sığır boğası, bir baş beygir topluca 102 baş hayvan-bir bakır kazgan, bir timur saç ayağı.             Bütün bu arazi ve malları sahih ve şer’i bir şekilde vakf ile önceki evkafına ilave ederek şu şartları koydum: Mezkur köy ve mandıranın sağlanan şer’i öşür vergileri v. s. müvekkilem Valide Sultan’ın evkafına ilave, bütün kayıt ve şartları, önceki evkafta olduğu şekilde değiştirilmeden yapılsın. Mezkur köy, mandıra ve diğer gelirler, yazılış tarihinden ikibuçuk ay önce, vakfiyet şekliyle mezkur mütevelliye teslim ettiğimde kabul edip, diğer mütevelliler gibi hareket etmiştir, dediği zaman, mezkur vekil vakfı itmam için, mezkur vakıftan bilvekale rucu ederek mezkur köyde vaki evler ve dükkan arsaları, mandıra ve diğer gelirleri, Valide Sultan’ın emlâkine mülkiyet üzere, mezkur araziyide tam tasarruflarına bırakarak, mütevelli ile ihtilafa düşüp, fıkhi kitaplarda olduğu gibi mesleyi hal sadedinde, mezkur efendimiz imamlar arasındaki ihtilafıda göz önüne alıp Valide Sultan’ın vakfının önce sıhhatine, sonra luzumuna hükmetmiş ve vakıf yerinde yazıya geçirilmiştir. 1257, Rebiulahir 15. Hazır bulunanlar: Emtia Gümrüğü Sandık emini Muhammed Efendi B. Ali,  Seyyid Ömer Ağa B. Ahmed. 4.VAKFİYE Bu bir cilt haline sokulmuş vakfiye içinde mevcut evkafın sahibi Valide Sultan’ın kethudası olan ve halen İstanbul Emtia Gümrüğü Emini Seyyid Muhammed Tahin Bey Efendi, Evkaf Hazinesinde halen Evkaf Nazırı olan Numan Mahir Bey Efendi ye mahsus odada, bu fakirin bizzat aktettiği celsede vekaletle takrirde bulunup şöyle demişlerdir: Müvekkilem Valide Sultan, evkafının tebdil, tağyir, taklil ve teksirini kendilerinde ibka etmişler, bu evkafın vazifelerini çoğaltmak maksadıyla elinde bulunan ve Evkaf muhasebesi kaleminden verilen bir ilmuhaberde de ifade edildiği üzere şu şartları tayin etmiştir: Vakıfların gelirlerinden, Beşiktaş’ta Yahya Efendi türbedanı olan zata, Nakşibendiye tarikati üzere yapılacak âyinlerle hatmi şerif duaları esnasında Valide Sultan’ın da isimlerini hatırlatmak mukabilinde aylık 100 kuruş vazife verile. Mezkur türbe camiinin hitabet, imamet, devirkarlık, müezzinlik ve kayyimlik gibi vazifeleri mazbut olmadığı için, burada hatip olacaklara aylık 60 kuruş, imam olacaklara aylık 75 kuruş, devirhanlık edeceklere aylık 30 kuruş, birinci müezzinlere aylık 50 kuruş, müezzini sani olanlara 40 kuruş, kayyim olanlara aylık 50 kuruş vazife verile. Hatip, imam, devirhan, müezzini evvel ve müezzini sani ile kayyim olan altı kişiden her biri Kur’an-ı Kerim’den hergün bir hizp okumak sûretiyle her yirmi gün sonunda bir hatm edip hasıl olan ecr ve mesubatı önce Hz. Peygamber’in (aleyhisselam) Ravza-i mutahharalarına, Al., Eshab Fâhiun, Tebe-i tâhilin (radvanullahi aleyhim)’e, Osmanlı Sultanlarına, hususiyle Sultan Mahmud-i Sâni’nin ruhuna nüru didem Sultan Abdülmecid Han ile benim iki cihan saadetimiz için hayır dualar edeler. Karşılığında herbirine 10’ar kuruş tan topluca 60 kuruş verile.        Seyyid Muhammed Tahir Beyefendi: “Vekaletle yaptığım bu takririn mezkur vakfiyeye ilave edilmesini istiyorum” demesi üzerine, kaydedilip, yerinde şerhte de bulunuldu. 17 Rebiulahir 1257. Şahidler: Evkaf zimmeti Mustafa İzzet Efendi, Zekeriyya Vahdeti Efendi B. Halil, Muhammed Arif Efendi B. Reşid, Mühür: Muhammed Emin Asaf. 5.VAKFİYE       Bu vakfiye ve zeyillerinde yazılı olan vakıfların Vâkıfesi Bezm-i Alem Valide Sultan tarafından aşağıda zikredilecek vakfı ikrar takrir ile sonrada rûcû ve istirdada vekaletle yetkili olan ve halen İstanbul Emtia Gümrüğü Emini ve Valide Sultan’ın kethudası bulunan Seyyid Muhammed Tahir Beyefendi, halen Evkaf nazırı olarak vazife gören Numan Mahir Beyefendi’nin hususi odasında, bazı müslümanların hazır bulunduğu, bu fakirin bizzat akdettiği celsede müvekkilem Valide Sulatan’ın vakıflarını tebdil, tağyir, taklil ve teksirini kendi ellerinde ibka etmeleri dolayısıyla bu evkafın vazifesini (faydasını) çağaltmak maksadıyla sahibi bulundukları üç cilt Delailu 1-Hayrat ve Şevarik el-envar adlı kitapları bir cilt En’am-ı şerifeyi vakfederek şu şartları tayin etmişlerdir: Mezkur kitaplar, Medine-i Münevvere’deki Ravza-i Mutahharada uygun bir yere konarak, bunlar arasında sadece Enam-ı şerifeyi okumak isteyenler okuyarak yine yerine koymalıdırlar. Üç cilt olan Delâil el-hayratı’da iffet ve iyihal sahibi ve güzel okuyan hatip ve imamlardan üçü, hergün bir hizb olmak üzere haftada birer hatmi şeriften üç hatim yaparak hasıl olan acr ve mesubatı Hz. Peygamberimiz Sallahlahu Aleyehi ve Sellem’in ruhuna, bu arada bilcümle enbiya ile hulefây-i raşidin, aşare-i mübeşşere, Eshab-ı Bedr ve Suffe, bilcümle Eshab-ı kiramın ruhlarına hediye ettikten sonra, göz nurum Sultan Abdulmecid’in ömür ve Saltanatının devamı ve benimde ömür ve afiyetimin için hayır duada bulunarak bunun karşılığında reisleri olan zata 200 kuruş, diğer ikisine 150’şer kuruştan ayda 500 kuruş verilsin. Delail-i hayrat okuyanların resmi olan kimse vefat ettiğinde Harem-i şerife nezaret edenlerin tesbit edeceği münasip bir Delail-i hayrat okuyan kimse tayin edilsin. Bu kimse hergün iki Delail okuyan kimseyi iş başına getirsin. Bu iki Delail okuyandan hal vukusunda küçük oğlu varsa, bu mezkur hizmeti yapmağa liyakat kesbedincye kadar, yine Haram-i şerife nezaret edenlerin delaletiyle bir kimse vekil tayin edilerek buna aylığın yarısı, diğer yarısı ise mütevaffanın küçük oğluna verilsin. Mezkur kitapların tamir ve yenilenmesi vakfın gelirlerininden karşılansın. Müvekkilem Valide Sultan satın alarak vakfettiği ve Ravza-i mutahhara’ya gönderdiği dört adet avizenin 14 adet tutan kandilleri için evkafının gelirlerden satın alınmasını istemiştir. Her kandile günlük 20’şer dirhemden senelik 252 vukiyye (400 dirhemlik bir vezin) tutmakta, yolda ve yerinde olabilecek zayiat için de buna 48 vukiyye ilave edilerek 300 vukiyye rugan-i zeyt olmalı. Zikredilen Delail-i Hayrat okuma vazifesi için her sene gereken 700 kuruş evkafım tarafından Evkaf-ı hümayun-u mulukane-i hazineye ödenip buradan, da surre-i humayun ile Haram-i Şerif idarecilerine gönderilsin ve ilgililere verilsin. Yine mezkur 300 vukiyye rugan-i zeyt her sene vakıflarımın gelirlerinden satın alınıp Hazine-i Evkaf-ı Hümayun’dan mutad üzere gönderilen rugan-i zeyt ile birlikte gönderilsin. “Mezkur kitaplar bundan önce mezkur mütevelliye teslim edildiğinde oda tesellüm etmiş ve mütevellilerin evkafta yaptıkları gibi hareket etmiştir”  dedikten sonra vakf muamelesi tamamlanmışken, vekil Seyyid Muhammed Tahir Beyefendi, bu vakıfların istihkamını (sağlamlaşmasını) temin maksadıyla, kabulden vazgeçip ihtilafta bulundu ve “mezkur kitapların vakfiyetleri İmam-ı A’zam Ebu Hanife hazretleri katında sahip olmadığından bu vakıftan rucu ile bunları müvekkilem Valide Sultan’ın mallarına iade ederim” dediğinde mütevelli: Hal, zikredilen minval üzeredir. Fakat İmam Muhammed B. Hasan Şeybani’nin rivayetine göre, menkul mal, mütcaraf nevindendir, bunun vakfedilmesi de sahihdir. Bugün fetva üçüncü imam (Muhammed Şeybani)’in kavline göredir. Mezkur kitapları iade ve teslimden vazgeçerim, demiştir. Bu fakirde her iki tarafın sözlerini dinleyip, imamlar arasındaki ihtilafı bilen bir kimse olarak üçüncü imamın kavline göre mezkur vakfın sıhhatine ve zikredilen şartlarının cevazına, vekilin huzurunda hükmetmiştir. Bunun üzerine vekil: Bu vakf hernekadar hakimin kararıyla sıhhat bulmuşsa da İmam-ı A’zama göre de sıhhati gerekir, diyerek mezkur kitapları yine iade edince Mütevelli şöyle demiştir: Hernekadar İmam-ı A’zama göre hal bu minvaldedir, fakat İmam Ebu Yusuf (ikinci İmam)’a göre vakıf (vakfedenin) sadece “vakaftu” (vakfettim) sözüyle vakıf gerçekleşir ve sıhhati gerekir. Ayrıca: Üçüncü imam Muhammed’in görüşüne göre mütevelliye teslim ile vakfın lüzumu belirmiş ve böylece her iki İmamın da görüşlerine göre bunların vakfedilmelerine hükm olunmalıdır, demiş bu fakirde mezkur vakıfların lüzumuna vekilin huzurunda kail olduğunu imza ile göstermiştir. 6.VAKFİYE       Bu vakfiye  ve zeyillerinde yazılı bulunan evkafın vakıfesi olan Valide Sultan tarafından aşağıda zikredilecek vakfı ikrar ve takrir, sonra da rücu ve istirdada vekaletle yetkili kılınan ve halen İstanbul Emtia Gümrüğü Emini ve Valide Sultan’ın kethudası bulunan Seyyid Muhammed Tahir Beyefendi, Gümrük-i Emtia-iAli de kendilerine mahsus odada, bu fakirin bazı müslümanların huzurunda akdettiği celsede, ayrıca aşağıdaki evkafı tescil ve itmam için tayin edilen Muhammed Şerif efendi B. Seyyid Ahmed’in huzurunda vekaletle sahih ve şer’i bir şekilde ikrar ve itirafta bulunarak aşağıda zikredilecek evkafı vakfetmişlerdir: Emlak-i Hümayun’u mülukaneden olan Kocaeli sancağında Yoros nahiyesine tabi olup Boğaziçi’nde Beykoz kasabasıyla İncirli köyü arasında SULTANİYYE denilen araziden 50 dönüm bir çayır. Yine Bogaziçi’nde Kanlıcak ve İncirli köyleri arasında ÇUBUKLU denilen arazi, emla emlak-i hümayundan olduğu için, mezkur Sultaniye arazisinden bazı yerlerin kirası olarak senelik 2900 kuruşun da zikredilen bekçi Abdulhahalim’e hayatta olduğu müddetçe vakıftan verilmeli, vefatından sonra bu meblağ kimseye verilmemeli. Bu hariki yerin mezkur defterhanede mevcut hududları eski olup zamanla silinmiş olduğundan, bundan önce ferman-ı âli ile hududları tesbit edilmiş bulunduğundan, Sultaniyye denilen yerin hudut başlangıcı, deniz kenarında, Sabık Galata kadısı İsmer Beyefendinin sahildeki evlerini bitişik olan ve Hoca bahçesi diye tanınan bahçe hendeğinin aşağısından başlamakta buradan Sultaniye çayırına giden yola, buradan Mezid köyünde denize akan dereye, buradan Mezid Köyü bahçesine, buradan değirmen karşısında derenin saptığı mahalle, buradan sağa dönülerek Mezid köyü bahçesi arazisinden tarla sınırına paralel yere, buradan sola dönülerek, üzüm ekili bağ sınırları ile eski hendeğe, buradan fidanlık dağa, buradan kireç kuyusu yanında katırcı yoluna, buradan sola dönülerek Hoca bahçesi üstündeki yere, buradan gümüş suyu deresini geçerek, karşıda Arnavut bahçesine bitişik olan hendeğe, buradan kireç ocağına geçilen yolu geçerek gidilen Taşaltı denilen yere, buradan Möşatlık dağı ortasındaki hendeğe, buradan dağın ortasında Naşatlık dağı ortasındaki hendeğe, buradan dağın tepesindeki Maşatlık yakınında bulunan hendeğin yükseltisine, buradan deniz kenarında umumi yol üzerindeki yar başına, buradan sağa dönülerek taş yoluna, buradan deniz kenarındaki tepe başına, buradan sola dönülerek deniz kenarı ile İsmet Beyefendinin sahilhanesine bitişik olan kireç ocakları, dalyan odası v. d. harab köşk ve kahve ocağının arsalarına..Buradan Karlıcak köyü arazisinden Hacı Ahmet Ağanın tarlasına, buradan Küçük Çubuklu denilen üst yanında Yakup Efendi ile Vasil, Nikola, Tanaş ve Yani zimmilerin tasarruflarındaki taş ocağı yerine, buradan Panka yoluna, buradan Kör dereye, buradan Çubuklu çayırına geçilen yola, buradan Kireçci keferesi maşatlığına, buradan Kavacık’a gidilen umumi yol yakınındaki hendeğe, buradan Kapaklı ayazma denilen yerin 120 zira uzaklığındaki taş köprüye, buradan çifte servilere, buradan eski müslüman mezarlığına, buradan sırtta bulunan tarlanın dış sınırına, buradan karşı tepenin ortasından geçilerek Hisari Yazıcı Muhammed Efendi Çiftliğine gidilen yola, buradan diğer tepe ortasına, buradan mezkur çiftlik kapısına 150 zira uzaklıktaki yolun solunda bulunan nişan taşına, buradan çatal dereleri geçerek karşılaşılan diğer nişan taşına, buradan Kızılyar denilen sarı toprağa, buradan dağın ortasındaki meşe ağacına, buradan Kördere’nin üstüne, buradan Papas çeşmesine, buradan diğer dereye, buradan tatlı su yolu bendine, buradan sırtta bulunan musluk başına, buradan Yahya Beyefendi veresesinin tasarruf ettiği çiftlik arazisindeki tarlaya bitişik dereye, buradan Aişe Hatun’un elindeki tarlanın aşağısına, buradan sağa dönerek gidilen Aişe binti Kambur Mustafa Hanım’ın fundalığı sınırına, buradan Bekçi Mehmed’in arazisi sınırına, buradan Hıristiyan Hasandire’nin bağı sınırına, buradan Hekimbaşı kuyusu denilen yere, buradan Emrudlu tarlası sınırına, buradan şehidlik denilen yere, buradan Paşa bahçesinin sınırı bitişiğindeki hendeğe, buradan deniz kenarındaki ayazmaya, buradan Karavulhaneye sınırı olan Verdinaz kadın vakfından Yalı bahçeye, kadarki arazi. Orta bahçe. Kanlıcak mukataası arazisinden Arabacı bahçesi denmekle maruf üç kıta bostan . Merhum Sultan Mustafa Han’ın vakfından deniz kenarına yakın olup herbiri malum müştemalatı havi bir bir bakkal dükkanı, bir kayakhane, bir oda, bilcümle kireç ocakları, çömlekçi fırını, kireç kavakçıları, dalvan odaları ve kahve ocağı arsaları, bostan çayır, tarlalar ve fundalık ile eskidenberi Çubuklu diye tanınan ve müvekkilem Valide Sultan’a temlik edilinceye kadar ehl-i vukufça ihbar edilen arazi. Valide Sultan Hanımefendi, evkafının iradını çoğaltmak maksadıyla, zikredilen Sultaniyye adlı arazisinin, daha önce kendisine kaydedilmiş 50 dönüm bir parça çayırdan maadası ile Çubuklu denilen arazisini bütün müstemilatı ile ve ayrıca Sultan’ın izni ile ve yine Valide Sulatn’ın gelire tebdili şart koşulmuş olan paralarından 1500 kuruşa satın alınan ve İstanbul da Zincirli Kuyu yakınında Atik Paşa mahallesinde bulunan bir taraftan mezkur mahalle camii, bir taraftan mezkur camiin bahçesi denilen Bostan, bir taraftan Kadı Reşid Efendi evi ve dördüncü tarafı umumi yol ile mehdut 573 zira kare arsalı, üstte üç oda, bir sofa, iki abdesthane ve gezinti yeri, bir kargi, mutbak, bir kargir mahzen ve bir miktar avlu, meyveli ve meyvesiz ağaçlı bahçe ve sokak kapısına sahip, günlük üç akçe kira getirebilir bir evi sahih ve şer’i bir şekilde vakfederek şu şartları ileri sürmüştür. Mezkur yerlerin gelirleri ve zikredilen evin kirası, vakıf gelirlerine ilave edile. Diğer şartlar daha yukarıdaki vakfiyem ve zeyillerinde kayıtlı şartlar gibi ola. Bu şartlara riayet zorlaşırsa, mutlak vakfın gelirleri fakir müslümanlara sarfoluna.. Bu vakfın tebdil, tağyir, taklil ve teksiri kendi ellerinde buluna. “Valide Sultan Hanımefendi bu vakıfları daha önce mezkur mütevelliye teslim ettiklerinde o da teslim almış ve diğer evkaf mütevellilerinin tasarrufları gibi tasarrufta bulundu” dediği zaman vakıf şer’i tasdikin akabinde tamam ve teslim işi son bulmuşken mezkur Vekil Efendi mezkur arazinin ve evin vakfiyetlerini, ahkam gereği kabulden ictinap edip bu tarz arazi ve evin vakfa iltihakı büyük fıkıh imamları katında ihtilaflıdır, mezkur arazi ile evi Valide Sultan Hanımefendi’nin mülklerine iade ederim demiştir. Bu fakir de heriki tarafın sözlerini dinleyip, hayra mani olmaktan sakınarak, mezkur malların vakifyetlerine, bunu caiz gören imamların görüşlerine dayanarak hükmettim. Bundan sonra vakfın nakzına imam olmadığı gibi tebdil ve tağyiri Valide Sultan’dan başkasında mümkün değildir. 1257. Cemazel ula başı. Şahidler: Seyyid Ahmed, Zekeriyya, Muhammed Emin. Yazan: Seyyid Muhammed Emin Asaf, Evka-i işlerinde müfettiş. 7.VAKFİYE             Bu vakfiye ve zeyillerinde yazılı evkafın vakıfesi olan Valide Sultan Hanımefendi tarafından aşağıdaki vakfı ikrar ve takrir sonra da istirdada vekaletle tayin edilen ve halen İstanbul Emtia Gümrüğü Emini bulunan ve Bezm-i Alem Valide Sultan’ın kethudası olan Seyyid Muhammed Tahir Beyefendi Gümrük Emti-a Âli’de kendilerine mahsus odada, Meşihat makamından gönderilen Katip Seyyid Muhammed Said Efendi’nin ve bazı müslümanların huzurunda akdettiği mecliste aşağıda açıklanacak vakfı tescil ve itmam için mütevelli tayin edilen Muhammed Şerif Efendi B. Seyyid Ahmed’in huzurunda vekaletle ikrar ve itirafta bulunarak, aşağıda evkafı emlâk-i  hülayun-u  mülûkâneden Bezm-i Alem Sultan’ın vakfına tahsis olunmuştur: Paşaköy (Kocaeli sancağı Yoros nahiyesi)’în batısında Kızıl Hasan köprüsünden başlıyarak, bu derenin üstünde Fındıklı deresi ağzına, buradan Ömerli köyüne geçilen Ortayola, buradan dört yol ağzındaki Sancak tepesine, buradan sola dönülerek gidilen Kavaklık denilen yere, buradan Ayvalı köyüne gidilen araba yoluna, buradan Mikrioğlu Yorgi zimminin fundalığa sınırı ile mezkur araba yoluna, buradan Ortaçöğertlen deresine, buradan srtta bulunan Süleyman çeşmesine, buradan Çataldağ’ın üstündeki yıkılmış kale yerine, buradan dağın aşağısında Sazlıgöl’ün yanındaki yere, buradan Sazlı göle, buradan Kestanelik deresi üstüne, buradan Değirmenkaya’ya, buradan diğer sırt ta mevcut taşlığa, buradan Papas çeşmesi dağı aşağısındaki Kayran Denilen yere, buradan Mezkur dağın üstüne, buradan Endirya zimmi kaldırımı denilen yere, buradan mezkur büyük dereye, buradan Kızıl Hasan deresine, buradan Kızıl Hasan köprüsüne kadarki arazi içinde Merhum Gâzi Sultan Mah-ud-i Sani’nin evkafının mûlhakatından, Enderûn-u hümayunda vâki hastahane vakfı gelirlerinden bir su değirmeni, yanında bahçe, bir tarladan başka 231 ev, 23 dükkan ve fırın, 51 samanlık ve harman yeri arsaları, 24 parça arsa, Paşaköyü denmekle bilinen ve 262 parça bağ ve tarlalar da bu köye ait olduğu için ziraat yapılarak eskiden beri emlak-i hümayundan olduğu oradaki ehâli ile diğer vukuf ehli tarafından tesbit edildiği evkaf müfettişliğinin imzalı vesikasından anlaşıldığından Defterhane-i amireye kaydedilmiş.. Bezm-i Alem Valide Sultan vakıflarının iradını çoğaltmak maksadıyla, sahibi bulunduğu zikredilen köyü, sultanın izni ile, bütün tabi ve levâhıkı ile Valide Sultan’ın gelire tebdil edilmesini şart koştuğu paralarından 2500 kuruşa Halil ağa ile zevcesi Fatma’dan satın alınan Üsküdar’a bağlı Beykoz’da Kavak dere mahallesinde bir taraftan Elmacı oşlu Agob zimmi, İncir kuşu Muhammed evleri, bir taraftan umumi yol, bir taraftan Arnavut Mustafa evi, dördüncü tarafı yine umumi yol ile mahdut olup 2700 zira kare arsalı, üstte dört oda, bir sofa, bir abdesthane, gezinti yeri, altta bir ahır, bir mutfak ve bir miktar havlu, meyveli ve meyvesiz ağaçlı bahçe ile sokak kapısına sahip, günlük üç akçe kira getirebilir bir ev. 1800 kuruşa Hacı İslam kızı Aişe Hatun’dan satın alınan, Üsküdar da Salacak mahallesinde olup bir taraftan Sıdıka Hanım evi, bir taraftan Cabi Emin Efendi evi, dördüncü tarafı umumi yol ile mahdut üstte iki oda, iki sofa, bir abdesthane ve gezinti yeri, ortada bir oda, bir sofa, bir hamam ve gezinti yeri, aşağıda bir mutfak, meyveli ve meyvesiz ağaçlı bahçe, bir kuyu, bir ahır, bir miktar havlu ile sokak kapısına sahip, günlük üç akçe getirebilir bir ev. 600 kuruşa Halil kızı Azime Hatun’dan satın alınan ve aynı şehirde Debbağlar mahallesinde olup bir taraftan Habibe Hatun evi, bir taraftan Zenciyye Fatıma Hatun evi, bir taraftan dökmeci Hüseyin Ağa menzili ve dördüncü tarafı umumi yol ile mahdut olup, üstte ve altta üç oda, bir sofa, bir abdesthane, gezinti yeri, bir mutfak, bir ahır, bir su kuyusu ve sokak kapısına sahip 210,5 zira kare arsalı, günlük bir akçe getirebilir bir ev. İstanköy’de Debbağlar mahallesi sakinlerinden Mühürdar-zâde Ahmed Ağa ve kardeşi Hüseyin Ağa’dan satın alınan, mezkur odada İstavzir Kapısı denilen yerde olup bir tarafı Derviş Bey bahçesi, bir tarafı Hacı Dizdar bahçesi, bir tarafı Bid’atçioğlu bahçesi, Uzun Hacı Mehmedoğlu bahçesi, dördüncü tarafıda umumi yol ile mahdut olup içinde bir su kuyusu ve havuz üzerinde köşk, sokak kapısı yakınında bir mahzen ve diğer müştemilat ile tahminen 600 kök limon ağacına sahip, günlük 15 akçe getirebilir bir parça limon bahçesi. 3600 kuruşa Cerrah Mativakın kardeşi Saltana oğlu Andon’dan satın alınıp, Boğaziçi’nde Arnavut köyünde Sarrafburnu denilen yerde bir taraftan deniz kenarı, bir taraftan Ayayani kilisesi ve patrikhanesi, Hüdaverdioğlu menzili bahçesi, bir taraftan Sarı zimmi bahçesi, dördüncü tarafı umumi yol ile mahdur olup malum müştemilatı havi 996 zira, günlük altı akçe kira getirebilir bir parça yanmış sahilevi arsası. 1650 kuruşa Hacı Ahmed Efendi’den alınan, mezkur şehre bağlı Anadolu hisarında camii kebir mahallesinde olup bir taraftan Hoca Piri Mehmed Efendi vakfından bahçe, bir taraftan Keresteci Osman Ağa hanımı Hatice Hanım evi, bir taraftan saraylı Amine Hanım menzili, bir taraftan umumi yol ile mahdut olup 756 zirâ kare arsalı, üstte iki oda, bir sofa, bir abdesthane, gezinti yeri, altta iki oda, bir abdesthane, gezinti yeri, bir ahır, bir mutfak, bir kiler, meyveli ve meyvesiz ağaçlı bahçe, bir miktar havlu ve iki sokak kapısına sahip, günlük üç akçe kira getirebilir bir ev, 2000 kuruşa Hiristiyan Erekli kızı Maryure’den satın alınıp Galataya bağlı Kasım Paşa’da Tatavla köyünde Aya Dimitri mahallesinde olup, bir taraftan Oymacı Mihal zimmi evi, bir taraftan Sarı Masula zimmi evi, iki taraftan umumi yol ile mahdut 327 zira kare arsalı, üstte dört oda, bir sofa, bir gezinti yeri, bir kiler, altta iki oda, bir gezinti yeri, bir kiler, bir mutfak, iki mağaza, sahripene ve mermer döşeli havlu ile sokak kapısına sahip günde dört akçe kira getirebilirbir ev.            Bezm-i Alem Valide Sultan topluca beş ev, bir bahçe ve bir kıt’a arsadan meydana gelen bu emlâki, Allah rızası için vakfedip şu şartları tayin etmişlerdir: - Arsalar, evler ve mezkur bahçeler peşin ve seneden seneye kiraya verilmeli (icareteyn-i misliyeteyn) bağlar ve mezkur tarlalarda miri arazi gibi tasarruf hakları ihâle edilmelidir. Her sene Kira ve şer’i a’şarı alınarak diğer vakıfların gelirlerine ilave edilmeli. - Diğer şartlar, diğer vakfiye ve zeyillerinde yazılı olduğu şekilde ifade edilmeli. - Bu şartlara riayet imkansız olursa (müteazzire) olursa, mutlaka müslüman fakirlere sarf oluna. - Bu vakfın tebdil, tağyir, taklil ve taksiri kendi ellerinde olacak.             Vakfın yazılışından bir ay önce mezkur mütevelli bunları kabul edip, diğer evkaf mütevellileri gibi tasarrufta bulundu” dedikte, şer’i  tasdikten sonra, vakıf işi tamamlanmışken, mezkur vekil Efendi mezkur köy, evler, bahçe ve arsaların vakfiyetlerini ahkam gereği kabulden ictinap edip, bu tarz köy, ev, bahçe ve arsanın vakfa iltihakı, büyük fakihler mazarında ihtilaflı olduğundan, mezkur köy, evler bahçe ve arsaların müvekkilem Valide Sultan’ın mülküne iade ederim, diyerek, mezkur mütevelli ile, fıkıh kitaplarında yazılı olduğu vechiyle farklı görüşleri temsil ettiler. Katip te her iki tarafın sözlerine bakıp, hayra mani olmaktan ictinap için mezkur köyün vakfiyetinin sıhhatine, bu görüşü savunan imamların sözlerine dayanarak karar verip yazıya geçirmiştir. Bu vakfın bozulmasına imkan yoktur. Bunun tebdil ve tağyiri müvekkilem Valide Sultan’dan başkası içinde imkansızdır: 1257 senesi Şevval başı. Şahidler: Seyyid Ahmed B. Seyyid Ali, Hüseyin Hüsnü B. Edhem, Muhammed Emin B. Muhammed Nazif. Mehmed Emin Asaf b. Ali Evkaf işlerinde müfettiş. 8.VAKFİYE             Bu vakfiye ve zeyilleri kayıtlı evkafın vâkıfesi Bezm-i Âlem Valide Sultan tarafından, aşağıda gelecek evkafı ikrar, takrir ve sonra da istirdada vekâleti bulunan kethuda Seyyid Muhammed Tahir Beyefendi, Şeriat makamından gönderilen Katip Muhammed Said Efendi’nin, kendi odalarında akdettiği celsede isimleri gelecek evkafı tescil ve vakfı itmar için Seyyid Muhammed Tahir Efendi’nin katipleri Muhammed Şerif Efendi’nin hazır bulunduğu toplantıda vekâletle ikrar ve itirafta bulunarak, Bezm-i Alem Valide Sultan’ın evkâfının tebdil, tağyir, taklil ve taksiriri kendi uhdelerinde tuttuklarını, bu evkafın masraflarının çoğaltılmasını istediklerini hatırlatarak aşağıdaki emlâki vakfettiklerini beyan etmişlerdir: -Defterhane-i Âmire’den verilen bir vesikanın da gösterdiği üzere, Kocaeli sancağında, Yoros nahiyesine tabi Boğaz içinde Anadolu Kavağı Beykoz kasabası civarında, Hünkar iskelesi çayırı civarında olup merhum Sultan Selim Han’ın vakfı gelirlerinden Urumceli oğlu bahçesi denmekle tanınan tarladan başlayarak, eski Hendek ile dik yukarı çıkıldıkta Gölcük sırtına, oradan Karadeniz boğazına bakan Ihlamur tarlası denmekle meşhur yerde Hazret-i Yuşa Türbesine giden yola, buradan Anadolu Kavağı halkından Fatıma Hatun’un bağı, buradan Kağıthane den mezkur türbeye gelen yola, buradan aşağıda zikredilecek Umur yeri hududuna, buradan araba yoluyla dik aşağı Bezcioğlu Abdullah Ağa bahçesi ile Beylik çayırına, buradan Tokat bahçesine, buradan kebir bahçeden sonunda olan çalılığa, buradan dağ eteğine, buradan Urümceli oğlu tarlasına varan hudut içinde “Tokat arazisi” diye tanınan bahçeler, tarlalar, çalılık, çayır ve mer’a. -Bu araziye tabi olup içinde ziraat ve ekim yapılan ve etrafı merhum Asım bey oğulları, Hasan ve Ahmed Bey bahçeleri, Hoca bahçesi diye tanınan bahçe ve hendek ile ayrılmış beylik çayır ve Kağıthane dıvarı. Yine Beylik çayır ve Rıza Bey çayırı, tarlası ve çalılığı, Abdülhamid ağa çalılığı ve yol, zikredilen Umur yeri hududu ve bu hudutla dik aşağı deniz kenarında vaki Kaplubağa taşına, deniz kenarında Sevviburnu denilen yer ve komantu yanı, diğer yerleriyle beylik değirmeni, sahilde mezkur değirmenin meşhur Ayvalık bahçesi, deniz kenarında İskele meydanı, buradan mezkur Hasan ve Ahmed bey bahçelerine varan hudutlar içinde ki bahçeler, tarlalar, çayır, çalılık ve mer’a. -Yoros nahiyesine tabi Arnabut köyünün ortasından geçen dereye bakan İstamil oğlu evi kapısı önündeki kör dereden başlayarak, mezkur köyün ev ve bağlarını geçerek dik yukarı küçük kel tepeye, buradan sırttaki panka yoluyla Sultan Selim Han vakfından bağlar ve çalılık hizasıyla sebzeci oğlu Nikola zimmi çiftliği karşısında vaki diğer kel tepeye, buradan sırt ile Çavuşbaşı çiftliği ve Enderun’u hümayunda camii kebir vakfından yeni çiftlik, mezkur Nikola zimmi çiftliği sınırlarının biraraya geldiği Kara kaldırım denilen yere, buradan sol tarafa dönüldüğünde, yeni çiftlik hududu sağ tarafta kalarak Kösebayırı denilen tepedeki nişan kuyusuna, buradan Arnavutköyüne akan ara derede vaki harap değirmen yanı altına, buradan sırttaki araba yoluna, buradan sağa dönülüp Alem dağı eteğindeki Çatal yola, buradan sola dönülüp merhume Atik Valide Sultan vakfının hududu ile Baş Yayak denilen yere buradan dağ içinde Kaldırımbaşı denilen yere, buradan Kılıçlı Timarı arazisi hududuna, buradan Küllük denilen dört yol ağzına, buradan Kilid kuyuları denilen dereye, buradan Kabaeyer altı denilen yerdeki geçite, buradan dere ile Derik geçide, buradan dik yukarı at yoluna, buradan yol ile Boğa Tepe’ye, buradan Örumca köyü hududunda olan araba yoluyla İç Bikar denilen kuyulara, buradan zikredilen Arnabut köyünün hududu ile Zirmen Kaya denilen yere, buradan Kavaklı dereye, buradan Ulahoğlu deresine, buradan Vaşuoğlu Yorgi ve acı Kosti zimmilerin değirmenleri hizasıyla ana dereye, buradan mezkur İstemil oğlu kapısı önünde ki kördereye varan hudut içinde olan ve Hirmenkaya arazisi denmekle maruf evler, samanlık, ahır arsaları, bağlar, tarlalar, koru ve mer’a. -Yoros nahiyesine tabi Anadolu Hisarı denmekle bilinen Yenice kalesinin köy tarafında İzzi Efendizade Muhammed Said Efendi sahilhanesi önünde Kayıkçı Nuri denilen kimsenin evine bitişik kale burcundan başlıyarak bir taraftan hususi yol, bazan Hacı Muhammed Es’ad Bey kayıkhanesi ve deniz kenarı, bir taraftan büyük Göksu deresi, bir taraftan Kandıralı Ahmed kayıkhanesi, bir taraftan Mazgal kapısı ağzından kale duvarı ile mezkur Muhammed Said Efendi’nin sahilhanesi kapısı önündeki burca ulaşan arazi. Bu arazi yanında bir taraftan Çingan iskelesi, bir taraftan dere, bir taraftan Ali Efendi Kayıkhanesi, bir taraftan umumi yol ile mahdut 195 zira kare arsa. -Galataya bağlı Arnabut köyünde sahilde, bir taraftan Hiristiyan İsavice evi ve şerbethanesi, bir taraftan iskele yolu, bir taraftan deniz kenarı, dördüncü tarafı umumi yol ile mahdut 120 zira kare arsa üzerine yapılmış bir İspenciyar dükkanı. -Şile kasabasına tabi Yeniköy nam karyenin yanında Yunuslu deresi yakınında Geyiktaş’ı denilen yerden başlıyarak Kısılkayran’a, buradan Sarıyuvan deresiyle Kaldırımbaşı denilen yere, buradan Sivri tepeye, buradan Öküzkaya denilen yere, buradan Akotluğa, buradan Ovacık köyü üstünde Fetran yolu denilen umumi yola, buradan Ovacık Çatağına, buradan davalı tarla denilen yere, buradan Çaylak yuvasına, buradan Yeniköy toprağındaki Ovacık köyü hududu ile dere sırtında kefere yoluna, buradan Balıksuyu deresine, buradan Ballı kayaya, buradan Kayranlara, buradan Çingene bayırındaki araba yoluna, buradan Karasu çatağına, buradan Almacık deresine, buradan Avcılar altı çatığına, buradan Tariklar çatağına, buradan Meşelik tarla deresine, buradan turb tarlası deresine, buradan derin alçak çatağına buradan geyik tepesine, buradan Dörtleme geçiti denilen yere, buradan Bıçkı yeri denilen yerdeki köprüye, buradan Taşağıl suyuna, buradan Şahinci Timarı Arazisi Hududu ile Fındıklı çubuğu bayırı tepesindeki kayalara, buradan Dönme meşe denilen yere, buradan Sivri tepeye, buradan Yunuslu dereye, buradan Balcıoğlu tarlasına, buradan mezkur Geyik taşına varan hudut içinde Yeniköy denmekle bilinen bütün evler, dükkanlar ahır, samanlık, değirmen arsaları, tarlalar, bağlar, çayır, koru ve mer’a. -Yine Yoros nahiyesine tabi olup daha önce Valide Sultan’a kaydedilmiş olan ve Boğaz içinde Sultaniyye denilen yere tabi olarak içinde ziraat ve ekim yapılan ve Beykoz kasabası arkasında Dereseki köyü yakınında, Sultan Selim han’ın eski vakfından Zekiyye hanımın elindeki Ayderesi çiftliği yanında İmam oğlu deresinin aşağısından başlıyarak eski ağıl yerinden su akıntısı hizasına, buradan dağ üstünde koru içinde..... ........ Hatice Hatunlar, Sergiz zimmi mağazaları ile Sultan Selim Hanım’ın eski vakfından Şumnulu Yagob oğlu Merat zimminin dükkanı, bir taraftan yine Sultan Selim Han’ın eski Vakfından Servis Tahir’in tasarrufunda olan arsa, bir taraftan umumi yol, dördüncü tarafı Bıyıklı oğlu Yenaki arsası ve umumi yol ile mahdut olup 600 zira kareli yanmış iki gümrük arsası. -Kum Kapı tarafından yıkılmış kale duvarı içinde, bir taraftan ev, diğer üç tarafı umumi yol ile mahdut 1023 zira kere arsa. -Yine yıkılmış iç kale duvarı içinde, iç kale camii karşısında bir taraftan Hasan Ağa yetimleri arsası, Arif Ağa dükkanı arsası, bir taraftan zikri gelecek arsa, bir taraftan mezkur cami meydanı ve dördüncü tarafı umumi yol ile çevrili 123 zira kare arsalı bir mağaza. -Bunun yakınında, bir taraftan Hıristiyan Despino ile kürt Abdullah arsaları, İffet Beğin Elmalı çiftliği korusu sınırına buradan Arnabut köyünün eski yoluna, buradan sola dönülüp, bu eski yol ile koru aşağısından doğru kaldırıma, buradan çiftlik tarlası altında vaki köprüye, buradan diğer yol ile yarlara, buradan mezkur İffet Beğ’in çiftliğinin fundalığı sınırı yakınındaki Hendek ile sırttaki Karlı Tepe yoluna, buradan mezkur yol ile Aişe Hanım’ın çiftliği arazisi sınırına, buradan göl’e, buradan araba yoluna, buradan karşı sırttaki elma ağacına, buradan sola dönülerek dik aşağı gidilerekmezkur Aişe Hatun’un çiftlik sınırı ile Beykoz’a gidilen yola, buradan Kızıl tarladan dik yukarı dağa çıkılarak, mezkur dağın tepesine, buradan dik aşağı Ay deresi çiftliği sınırına bitişik, İmamoğlu tarlasına, buradan mezkur tarla ile İmamoğlu deresinin aşağısına giden hudut içinde Küçük Tokad arazisi diye tanınan tarlalar, koru ve mer’a. -Yoros nahiyesine tabi Boğaz içinde Serviburnu denilen yerde zikredilen Hünkar iskelesi çayırı sonunda, Tokat arazisi sınırı yanında, deniz kenarında, Kaplubağa taşı denilen kayadan başlıyarak, dik yukarı dağ tepesine, buradan sola dönülerek Yuşa çiftliği denilen Haydarpaşa çiftliği arazisi sınırına, buradan sola dönülerek Yuşa tekkesi bağının dış sınırına, buradan dik aşağı Macar deresine, buradan sola dönülerek Macar bahçesi sınırına, buradan deniz kenarına, buradan sola dönülerek Umur yeri denilen kireç ocakları arsaları, bağlar, tarlalar, çayır ve fundalık. -Bu mecliste okunan 26 parça şe’ri hüccetin ifade ettiği gibi, Valide Sulatan’ın gelire tebdili şart koşulmuş parasından 1000 kuruşa, Nefise Hatun’dan satın alınıp, İstanbul’da Sarıkez yanında Cıkrıkçı Kemaleddin mahallesinde olan ve bir tarafı mektep hocası Ahmed Efendi evi, bir taraftan Halil Efendi evi, bir taraftan diğer menzil, dördüncü tarafı umumi, yol ile çevrili, günlük iki akçe getirebilir bir ev. -2400 kuruşa esiri Muhammed Reşid Ağa’dan satın alınan, Molla Gürani yakınında Nuri dere mahallesinde olup bir taraftan, Muhammed Arif Efendi evi, bir taraftan mütevaffa Ebu Bekir Efendi veresesi evi, bir taraftan vakıf arsası, dördüncü tarafı umumi yol ile çevrili 700 zira kare arsalı, içinde malum müştemilatı olan günlük dört akçe getirebilir ev. -3600 kuruşa Seyyid Abdul Vehhab Efendi’den satın alınıp, Bozdoğan kemeri denilen yerde Kirazlı mescid yanında Molla Hüsrev mahallesinde olan ve bir taraftan Atçeken Ağa’sı evi bahçesi, bir taraftan Cerrah Salih Efendi evi bahçesi, iki tarafı umumi yol ile çevrili, 624 zira kare arsalı, günlük altı akçe getirebilir bir ev. -1750 kuruşa Nikola zimmi’den ve zevcesinden satın alınan, Galata’ya bağlı İstinye nahiyesinde  Çavuşbaşı mahallesinde olup bir taraftan Hafuz Paşa evi bahçesi, bir taraftan çalgıcı Tanaş zimmi evi bahçesi, bir taraftan Andırvas zimmi evi bahçesi, İstevri zimmi evi bahçesi ile bir taraftan umumi yol ile çevrili 600 zira kare arsalı ev müştemilata havi, günlük üçbuçuk akçe getirebilir bir ev. -2000 kuruşa Fatımetu z-zehra hanımdan satın alınıp mezkur Yoros nahivesine tabi Beykoz kasabası mahallelerinden Çeşme mahallesinde olup, bir taraftan Kuşçubaşı İsmail ağa kayıkhanesi, bir taraftan halen mevcut arsa, bir taraftan deniz kenarı, dördüncü tarafı umumi yol ile çevrili 910 zira kare arsalı ve malum müştemilatı sahip, altta altı tane kayık sığabilecek kayıkhanesi bulunan bir ev. -Yine aynı mahallede, umumi yol aşıldığında bir taraftan Ali Ağa menzili, Kuşçubaşı İsmail ağa evi, bir taraftan aynı ev, bir taraftan mezkur bahçe duvarı ile dördüncü tarafı da umumi yol ile çevrili olup Cem’an günlük dört akçe kira getirebilir iki ev. -1250 kuruşa kayıkçı Tanaş’tan satın alınıp, Galata’ya bağlı İstinye nahiyesinde Yeni köyde Aya Nikola mahallesinde olup, bir taraftan Acı katun zimmi evi, bir taraftan Andon zimmi evi, bir taraftan sarraf Rişak zimmi evi bahçesi, dördüncü tarafı umumi yol ile mahdut 310 zira kare arsalı malum müştemilatı havi, günlük iki buçuk akçe getirebilir bir ev. -1500 kuruşa Seyydi Hasan ve cevcesi Şerife Rukiyye Hatun’dan satın alınıp, Molla Zeyrek yakınında Yahya güzel mahallesinde bulunan ve bir tarafı Ali Molla, bir tarafı Hüseyin Ağa menzilleri, bir tarafı hususi yol ve dördüncü tarafı da umumi yol ile çevrili olup Yahya Güzel vakfına seneyi 50 akçe ücretli 200 zira kare arsa üzerinde yapılmış malum müştemilatı havi günlük üç akçe kira getirebilir bir ev. -1250 kuruşa Musa Ağa ve zevcesi Züleyha Hatun’dan satın alınıp mezkur Hisar da Muhasaf Sinan Efendi mahallesinde bulunan, iki taraftan İbiş Ağa ve Muhammed ağa vereseleri evleri, bir taraftan Attar Muhammed Ağa evi, dördüncü taraf umumi yol ile çevrili 290 zira kare arsalı malum müştemilatı havi, günlük iki buçuk akçe kira getirebilir bir ev. -2000 kuruşa Osman Ağa ile zevcesi Nediyyetullah’tan satın alınıp, Üsküdar’da Atik Valide Sultan mahallesinde bulunan, bir taraftan Hatice Hatun evi, bir taraftan Osman Ağamenelli, bir taraftan Ahmed Ağa bahçesi, dördüncü tarafı umumi yol ile çevrili olup malum müştemilatı havi ve günlük dört akçe getirebilir bir ev. -1000 kuruşa Zeynep hatun’dan satın alınıp, Sultan Muhammed cami yanında İskenderpaşa mahallesinde bulunan ve bir taraftan Adile Hanım evi, bir taraftan Halil Ağa evi, bir taraftan Dökmeci Ebu Bekir Ağa evi, dördüncü tarafı hususi yol ile çevrili 240 zira kare arsalı malum müştemilatı havi ve günlük iki akçe kira getirebilir bir ev. -1500 kuruşa Adile Hatun’dan satın alınıp, aynı mahallede bulunan, bir taraftan Osman Efendi evi, bir taraftan Zeynep hatun evi, bir taraftan Ebu Bekir Ağa evi, dördüncü tarafı hususi yol ile çevrili olup malum müştemilatı havi ve günlük üç akçe getirebilir bir ev. -1500 kuruşa Amine Hatun’dan alınıp, Sarıkez yakınında Çıkrıkçı Kemalettin mahallesinde bulunan dört tarafı Köhem evi ve bahçesi, Muhammed Efendi evi ve umumi yol ile mahdut, malum müştemilatı havi, günlük üç akçe kira getirebilir bir ev. -1000 kuruşa Hacı Mustafa Ağa’dan satın alınıp, Galatâ’ya bağlı Fındıklı da Hacı Recep mahallesinde olup dört tarafı Hacı Şaban, Molla Hanım ve Aişe Hatun evleri ve umumi yol ile mahdut, malum müştemilatı havi, günlük iki akçe getirebilir bir ev.              Valide Sultan bu vakıflarıyla ilgili şu şartları beyan etmişlerdir: - Mezkur evler, ahır, samanlık ve kireç ocakları, taliblerine icareteyn-i Mutadeteyn ile verilmeli. -  Bunların kiraları, bağlar, tarlalar, çayır, koru, mer’a ve diğer bütün arazinin hasılatı diğer büyük evkafın iradına eklenmeli. - Medine-i Münevvere de Rayza-i Mutahhara’nın karşısındaki mahallede şimdiye kadar Kuran-ı Kerim kıraati tahsis edilmemiş olduğundan, burada sabahtan önce Allah rızası için Yasin suresi, öğle namazından sonra Nebe suresi, ikindi namazından önce Fetih suresi, akşam namazından önce İhlas suresi, yatsı namazından önce Mülk suresi okunarak, hasıl olan sevabı, Hazret-i Peygamber’in ruhlarına, sonra Sultan Mahmud Han’ı Sani’nin ruhlarına, O’nun ömür ve şevkatinin devamına, ve bilhassa her gün sabah namazından sonra “Hazret-i risaletpenahiye Bezm-i Alem Sultan tarafından deyu” salat-u  selam tebliğ ederek duada bulunalar. - Valide Sultan, bunun için Medine-i Münevvere mücavirinden Seyyid Hafız Muhammed Sadık Efendi’yi, ona refik olmak üzere Şeyhul-harem Şerif  Paşa’nın vasıtasıyla mohallinde bir zatın intihap ve tayin edilmesini, her ikisine aylık 100 kuruş verilmesini emretmiştirler. - Haram-i Şerif içindeki sekiz müezzinin durumları iyi olmadığından, içlerinden Şeyhul-Müezzin olan Basmacı-zade Seyyid Muhammed Salim Efendi’ye aylık 50 kuruş, Amasyalı Şeyh Ahmed ve Seyyid Muhammed Salih Bağdadi ve Şeyh Bedr-i Mısri ve Naibul-harem-zade Seyyid Ahmed ve Ebu Kullei Şeyh Abdullah ve Şeyh Hasan el-Mısri ve Şeyh Ahmed Semkeri Efendilerin her birine aylık 30’ar kuruş verile. Zikredilen iki Surehan vefat ettiklerinde, küçük oğulları varsa, hizmet edebilecek hale gelinceye kadar, Harem-i Şerif’in şeyh ve müdürü tarafından mütedeyyin bir kimse vekil edilmeli, maaşının yarısı verile, diğer yarısı mutasarrıflara bırakılıp hizmet ettirile. Bu müezzinlerin vefatı esnasında, öteden beri usul ne ise ona göre hareket edilmeli. - Bu maaşlar topluca yıllık 1520 kuruş, diğer maaşlar olarak da her sene Valide Sultan ‘ın vakfından gönderilmekte olan 6000 kuruşa ilave edilerek Evakıf-ı hülayun hazinesine teslim edilip her sene surre-i hülayun Haremeyn-i şerifeyn gönderilerek mezkur maaşlar, ay ay mezkur hazineden kaydedilen şahıslara verile. - Medine-i Münevvere’de Eshab-ı kiramdan Hamza Efendimiz (radıyallahu anh)’ın makamları yolunda, mücavirlerden Hüseyin Efendi vasıtasıyla bina ve inşa ettirdikleri (ettiren Valide Sultan) sebilde, hacılara su vermek üzere, üzerinde kendi isimleri yazılı olan on adet bakır maşraba göndermişlerdir. Zikredilen Hüseyin Efendi, burada vazifeli kılınmış, kendisine senelik 500 kuruş maaş verile. Bu maaşta, seneden seneye diğer maaşlar ile gönderilip yerinde ita edile. - Bu vakıfların tebdil, tağyir, taklil ve teksiri Müvekkilem Valide Sultan’ın ellerinde ola. Bu şartlarla Mezkur akaratı, arsaları ve yerleri, daha önce mezkur mütevelliye teslim ettiğimde, o da teslim almış, diğer evkaf mütevellilerininki gibi hareket ederek teslim işi bitmişken, bu yer ve malların vakfiyetlerini istihkam kasdiyle, bu nevi evkafın vakfa ilhakı, büyük imamların nezdinde, muhtelefun fih olduğundan, bunları, Valide Sultan’ın mallarına istirdad ederim diyerek, fıkhi eserlerde yazılı olduğu üzere hareketle, katip te her iki tarafın sözlerine bakıp, hayra mani olmaktan sakınarak, bu akarat, arsa ve arazinin, vakfiyetlerinin sıhhatine, buna kail olan imamların görüşlerine dayanarak hükmetmiş ve bu hususu yazıya geçirmiştir.             Neticede mezkur evkafın nakzı imkansız, tebdil ve tağyiri müvekkile Valide Sultan’dan başkası için imkansız olmuştur: 15 Şaban 1258. Şahidler: Zekeriyya Vahdeti B. Halil, Hasan Ağa B. Numan, Hacı Ömer Ağa B. Mustafa, Ahmed Ağa B. Hacı İsmail, Hüseyin Hüsnü Efendi ve diğerleri..             “Seyyid Muhammed Emin Asaf B. Ali, Evkaf İşlerinde Müfettiş” Bu vakıf Sahih ve mühürlü olup bundan sonra nakzedilmesi muhdir, tebdil ve tağyiri müvekkilem Valide Sultan’dan başkası tarafından imkansızdır: 1257,19 Rebiuleyvel. Şahidler: Evka zimmeti Mustafa İzzet Efendi, Zekeriyya Vahdeti Efendi, Muhammed Arif Efendi.    Yazan: “Muhammed Emin Asaf b. Ali, Evkaf İşlerinde Müfettiş” 9.VAKFİYE Bu vakfiye ve zeyillerinde kayıtlı evkafın vakıfesi Bezm-i âlem Sultan tarafından aşağıdaki vakfı ikrar vetakrire, sonra da rucu ve istirdada vekil edilen ve hala Darbhane i amire nasırı ve Valide Sultan’ın kethudası bulunan Seyyid Muhammed Tahir Beyefendi, şeriat makamından gönderilmiş bulunan katip Muhammed Said Efendinin, kendi odalarında ve müslümanların huzurunda akdettiği mecliste, mezkur vakfı tescil ve itmam için mütevelli tayin edilen müşarun ileyhin katibi Muhammed Şerif Efendinin huzurunda vekaletle ikrar ve itirafta bulunarak, müvekkilem Valide Sultan evkafının tebdil, tağyir, atkdil ve teksirini kendi ellerinde ibka ettiklerinden, mezkur evkafın irad ve masraflarını çoğaltmak istediklerinden, - Beşiktaş’ta Yıldız köşkü yanında, yeniden inşa ettirdikleri Kasr ı dilkuşa’nın etrafı taş duvarla çevrili 46741,5 zira kare arsalı, içte ve dışarda evler ve müştemilatı havi köşkün mezkur arsasının 21877 zira kare yerini, Sultan Beyazıd Han’ın vakfına senelik 600 akçe mukataa ile ayrıca 24864,5 zira karelik yeri ile bütün ev ve müştemilatı ile vakfetmiş ve şu şartları ileri sürmüştür: - Mezkur köşk, senelik 155 kuruş kira ile, her türlü tamiratı kendilerine ait olmak üzere, kendilerine meşruta ola, bu 155 kuruştan, mezkur Sultan Beyazid Han vakfının mukataai zemini olan beş kuruş bu vakfa ödene, gerisi 150 kuruş her sene Haremeyn’e gönderilmekte olan miktar için gelirlere ilave edile. Vefat ettiklerinde, mezkur köşk evkafının vasıtasıyla taliblerine kiraya verile. Bu kiralardan mezkur mukataa ödenip gerisi ifade edildiği şekilde gelirlere katıla. Bu kiraların muaceelesi (hemen alınanı) münasip yerde akara tebdil edile. Bu vakfın tebdil, tağyir, taklil ve teksiri kendi ellerinde kala. - Bu köşk, yazıya geçirilmeden 10 gün kadar önce, mezkur mütevelliye teslim edildiğinde, o da tesellüm etmiş, diğer evkaf mütevellileri gibi tasarrufta bulunarak vakfı tamamlamış ve teslim almışken, zikredilen vekil Efendi, bu vakfı hukuken kuvvetlendirmek maksadıyla (istihkam), vakıftan rucu ederek mezkur köşkü Valide Sultan’ın mülküne istirdad ile mezkur katibin (Seyyid Muhammed Said) karşısında mütevelli ile muhasamaya düşmüş, katip te bu ihtilafın fıkıh imamları katındaki değerini göz önüne alarak, vakfın önce sıhhatine, sonra luzumuna hükmettiğini kaydederek bundan sonra bu vakfın nakzına imkan bulunmadığını, sadece tebdil tağyirinin Valide Sultan’ın yetkisinde kaldığını hükme bağlamıştır. 21 Şaban 1258 Sahidler: Seyyid Ahmed b. Seyyid Ali, Ali Şükrü b. Muhammed             “Bu yazıyı okuduğumda, onu şer’i şerife ve doğruya uygun buldum”: Muhammed Rüşdü... Salih-zede, Umur-i evkaf’ta müfettiş. 10.VAKFİYE Bu vakfiye ve zeyillerinde kayıtlı evkafın vakıfesi Bezm-i Alem Sultan’ın aşağıdaki zikredilecek evkafı ikrar, takrir ve sonra da rucu ve istirdadına vekil tayin ettiği ve halen Darbhane-i amire nazırı ve Valide Sultan’ın kethudası bulunan Seyyid Muhammed Tahir Beyefendi, Darbhane’deki odalarında, şeriat makamından gönderilen katip Seyyid Muhammed Said Efendi’nin akdettiği mecliste, aşağıdaki evkafı tescil ve itmam için mütevelli tayin edilen zatın katibi Muhammed Şerif Efendi’nin huzurunda vekaletle ikrar ve itirafta bulunarak “Müvekkilem Valide Sultan, evkafının tebdil tağyir ve taklil ve teksirini kendi ellerinde ihka etmiş olduğundan bu evkafın irad ve masraflarını çoğaltmak istemeleriyle aşağıdaki evkaf, onun evkafına kaydedilmiştir “ dedi: - Kocaeli’nin Yoros nahiyesinde köyünde Atik camii yanında iki tarafı zikredilecek bostan, diğer tarafları bir diğer vakıftan bahçe ve umumi yol ile çevrili ve müştemilatlı bir ev. - Mezkur yerin yakınında, etrafı lamro zimmi bostanı, Emir Yusuf ve Derzi Ahmet evi bahçesi, Mustafa evi bahçesi, kışlaya giden umumi yol, Hasan Çavuş varesesi mağazası, kale duvarı, evvelce han ve kahve dükkanı bugün karantina, deniz kenarındaki umumi yol ile çevrili tahminen 40 dönüm arsalı, üstte ve altta iki bahçıvan odası, üç ahır, bir küçük kuyu, iki dolaplı büyük kuyuya sahip büyük bir bostan. - Bu bostane tabi olarak kullanılan bostan karşısında, etrafı Sarı Muhammed, Ali Ağa bağı, kavak kalesi, dağ ve umumi yol ile çevrili iki dönümlük yer. - Bu bostanın karşısında deniz kenarındaki yer. - Galata’ya tabi Beşiktaş’ta, Yıldız köşkü yanında, etrafı mezkur köşk, Kazaz başı bağı ve tarlaları arasından Zincirli kuyuya giden yol, Zincirli kuyudan gelip Ermeni meşatlığı önünden geçen yol, Sarı zimminin tarlası ile çevrili 40 dönümlük büyük tarla. - Mezkur köşkün yanında, dere içinde, etrafı, Sarı zimminin tarlası, Dilküşa köşkü duvarına bitişik olan aşağıda zikredilecek tarla, maşatlık duvarı, Zincirli kuyudan geçen umumi yol ile çevrili 3,5 dönüm tarla. - Etrafı, mezkur maşatlık duvarı, mezkur tarla, Dilküşa köşkü duvarı, Dilküşa köşküne gidilen yeni araba yolu ile çevrili 3,5 dönüm tarla. - Selanik’te, hududu biline 646 zira yanmış gümrük arsası. - İstanbul’da Mahmud Paşa mahallesinde, etrafı Hacı Mustafa Ağa arsası, Muhammed Emin Ağa evi, Penbe hanım evi ve umumi yol ile çevrili 242 zira kare arsalı, müştemilatlı, günlük iki akçe kira getirebilir bir ev. - Mustafa Efendi’den 2500 kuruşa satın alınan ve hoca paşa yakınında Elvan Mahallesinde olup, etrafı Ahmed Paşa camii, Hasan ve Mustafa Efendi evleri ve umumi yol ile çevrili 490 zira kareli arsası ve müştemilatı olan, günde iki akçe getirebilir bir ev. - Saliha Hanım’dan 2000 kuruşa satın alınan, Üsküdar ve Toygar Hamza mahallesinde olup, etrafı Molla Mustafa evi, Hacı Ahmed Efendi veresesi evi, Ramiz Efendi evi ve bahçesi ve umumi yol ile çevrili 1650 zira arsalı ve müştemilatlı, günlük dört akçe kira getirebilir bir ev. - Muhammed ve hanımı Halide’den 1500 kuruşa satın alınıp Hoca Paşa yakınında Elvan-zade mahallesinde olup etrafı, Haffaf Şakir ağa, Hasan ağa, Sadık ağa evleri ile umumi yol tarafından çevrili, Elvanzade vakfına senelik 60 para mukataalı 183 zira arsa üzerinde yapılmış müştemilatı havi, günlük üç akçe kira getirebilir bir ev. - Zisu mimiden 3000 kuruşa satın alınan, Üsküdar’a bağlı Cenkar köyü yakınında Kuleli denilen yerde deniz kenarında, önünde denize hakim yol, yanında 100 ziralık Eci Krisu zimmi kireçhanesi sınırından dik yukarı gidildiğinde kaptan paşa seddine geçilen umumi yol ile aynı seddin üzerinden dik yukarı Petraki zimminin taşlık çukuruna, buradan Kasr-ı hümayunun sed duvarı başından mezkur duvar sınırı ile gidilerek mezkur köye geçilen umumi yola, buradan Timurcu Ali ağanın Timurcu dükkanı ve ahırına varan hudud çevrili, herbiri müştemilata sahip bir bab, yeniden inşa edilen ve senelik 75 kuruştan 150 kuruşa kadar kiraya verilebilecek iki bab kireçocağı. - Seyyid Hüseyin Ağa ile hanımı Saliha hatundan ve kainvalidesi Emetullah hanımdan satın alınıp, Sultan Ahmed Camii yanında Güngörmez mahallesinde olan, etrafı, Tatar Ahmed ağa, kara Mustafa Evleri, Şükrü Efendi bahçesi ve umumi yol ile çevrili, merhum Ahmed Ağa vakfına senelik 360 akçe mukataalı, 160 zira arsa üzerinde, yapılmış müştemilata sahip, günlük 4 akçe kira getirebilir bir ev. - Dergah-ı Ali’nin baş kapıcılarından Seyyid Mustafa ile halilesi Ümmü Gülsüm hanımdan satın alınan ve Aksaray yanında Sofular mahallesinde olup, etrafı Bandıra’lı hacı Muhammed veresesi, bozacı sokağı, imam meşrutası ve umumi yol ile çevrili bir evin iç duvarı hizasından büyük köşk ve havuz ile topluca 600 zira arsalı, günlük 6 akçe kira getirebilir ve müştemilata sahip bina ve bahçe yerleri. - Buraya akan bir masura ve üç cuvaldız tatlı su. - Hıristiyan Mariye’den 750 kuruşa satın alınan, İstinye nahiyesine tabi Yeniköy ve Penaiyye mahallesinde olup etrafı, Nikoli zimmi evi Pere Timus zimmi bahçesi, umumi yol (iki taraftan) ile çevrili 110 zira arsalı ve müştemilatlı, günlük 1,5 akçe kira getirebilir bir ev. - Fatıma (Cezb-i cihan) kadından satın alınan, Üsküdar’da Gerede mahallesinde olup, etrafı Şekerci Hüseyin ağa evi, Merhume Gülfem hatun vakfından muayyen mahal, Katip Hamdullah Efendi evi ve umumi yol 1330 zira rasalı müştemilatı havi, günlük 2 akçe kira getirebilir bir ev. - Taşçı Nikola Zimmi’den 500 kuruşa satın alınıp, Galata’da Eğrikapı içinde Sultan Beyazıd mahallesinde bulunup, etrafında Penbeci Nakolaki zimmi evi, şerbethaneci Nikolaki zimmi’nin mutfak  ve bahçesi, Yenişehirli kızı ve hiristiyan Yeturice’nin kargir evi, keresteci Yekof zimmi evi açıklığı, döşemeci kostanti zimmi evi, diğer iki yanı umumi yol ile çevrili 463 zira 22 parmak arsalı, müştemilatlı bir evin 247 zira mahalli, merhum Hacı Amma vakfından olması dolayısıyla, bundan başka Penbeci Nikolaki zimmi menzili tarafından 216 zira 22 parmak müştemilatı havi, günlük 1 akçe kira getirebilir mahalli. - Seyyid Muhammed Emin Efendi’den 2000 kuruşa satın alınan, Anadolu Hisarında Muhaşşi Sinan Efendi Mahallesinde olup, etrafı büyük su hazinesi, Pekmezci Emin ağa evi, diğer iki taraftan umumi yol ile çevrili 760 zira arsalı ve müştemilatlı, günlük 4 akçe kira getirebilir bir ev. - Hıristiyan Tuhfe hanımdan 1750 kuruşa satın alınıp, İstinye’de Çarkabağı  mahallesinde olup, etrafı Zutri zimmi evi ve bahçesi Surupe zimmi evi ve bahçesi ve umumi yol ile çevrili, malum müştemilata sahip, günlük 3,5 akçe kira getirebilir bir ev ile altında bir bab şerbethane. - Yemandi zimmi ve hanımı Saltaniçe’den 1000 kuruşa satın alınan ve İstinye’de Yeniköy’de Aya Nikola mahallesinde olup, etrafı fıçıcı mito zimmi bahçesi, berber Nikola zimmi ev ve günlük iki akçe kira getirebilir bir ev. - Hatice Hatun’dan 1500 kuruşa satın alınan Yeniköyde molla Çelebi mahallesinde olup, etrafı Tevhide Hatun evi, camcı Yakub veresesi bahçesi, İmam Ali Efendi evi, ve umumi yol ile çevrili 4450 zira arsalı ve müştemilatlı, günlük 3 akçe kira getirebilir bir ev. - Hacı Hasan Ağa ve annesi Amine Hatun’dan 1500 kuruşa satın alınan, Üsküdar’da Debbağları mahallesinde olup etrafı, canbaz Beşe, Muhammed Ağa ve İbrahim Ağa evleri, dördüncü tarafı da umumi yol ile çevrili 600 zira arsalı ve müştemilatlı, günlük üç akçe getirebilir bir ev. - Kayas Halil Ağa ve hanımı Hanife hatun’dan 1000 kuruşa satın alınıp, Üsküdar’da macuni Kasım mahallesinde bulunan ve etrafı Habib bey konağı bahçesi, iki taraftan divan çavuşlarından İbrahim Ağa ve bahçesi dördüncü tarafı umumi yol ile çevrili 973 zira arsalı, müştemilatlı günlük iki akçe kira getirebilir bir ev. - Nefise Hatun’dan 2000 kuruşa satın alınan, mezkur kasabada hoca paşa yakınında Hubyar mahallesinde, etrafı muhsin oğlu hanı duvarı, Mustafa Vehbi Efendi veresesi evi, iki taraftan umumi yol ile çevrili 280 zira arsalı, müştemilatlı, günlük 5 akçe kira getirebilir bir ev. - Bu evin altında iki bakkal dükkanı. - Boyacı Yorni’den 2250 kuruşa satın alınıp, Silivri kazasında Kapanönü denilen mahalde, etrafı Mişko yahudi, Hayim yahudi, Kazkapan havlusu ve umumi yol ile çevrili, müştemilatlı olup senelik 20 kuruş kira getirebilir bir dükkan. - Dimo Eneştaş zimilerden 10000 kuruşa takas ve mahsub olarak satın alınan, mezkur kasaba çarşısında etrafı Salih Bey evi ve bahçesi, Acı Bagdesar zimmi değirmeni, Hasan ağa bahçesi ve Sutri zimmi değirmeni ve umumi yol ile çevrili olup aslında keresteci dükkanı, bugün ise senelik 10 kuruş kira getirebilir bir fırın ve senelik 20 kuruş kira getirebilir bir mumhane. - Hıristiyan maryure’den 1000 kuruşa satına alınan, Galata’ya tabi Beşiktaş’da Kuruçeşme köyünde olup etrafı bakkal dükkanı, şapçı bahçesi, hususi yol ve umumi yol ile çevrili, müştemilatlı, günlük 3 akçe kira getirebilir bir ev ve altında bir dükkan.             Valide Sultan bunları vakfettikten sonra şu şartları da tayin etti: - Anadolu Kavağındaki eski camii yanındaki evde olan kale-i hakani ağası Ahmed Ağa, hayatta oldukça orada oturacak, vefatından sonra burası vakıf tarafından icarreteyn ile kiraya verilecek. - Vuli mahalli, tek bir icar ile diğer evler, dükkanlar ve arsalar icareteyn ile icara verilecek; mezkur tarlalar da vakıf tarafından ziraat ve ekime tabi tutulacak, hersene kira ve hasılata alınıp, diğer evkaf gelirlerine ilave olunacak. - Yoros nahiyesinde olup Valide Sultan’ın vakfına kaydedilen Çıbıklı arazisinin bekçisi Ali ağaya, evkaf mahallesinden gelen ilmuhaber gereğince her ay verilen 250 kuruş, aynı şekilde ağaya Tokad arazisinin bekçisi olan hacı Muhammed ağaya da aynı şekilde kaydı hayat şartıyla tayin edilen aylık 33 kuruş verile. Heriki bekçinin vefatlarında, bu maaşları herhangi bir kimseye verilmeyip, evkaf gelirlerine ilave edile. - Valide Sultan, Ebu Eyyub Ensari türbesine astıkları bir gümüş avizenin şamdanlarında kullanmak üzere her sene 15 kıyye mum balı alınıp, türbedar başına teslim edilmesini, mübarek ramazan gecelerinde ve diğer mübarek gecelerde her Cuma ve Pazartesi geceleri türbedarlarca, bu mumlar şamdanlıklara konulmasını,  bunun karşılığında baş türbedara senelik 20 kuruş, diğer türbedarlara da aralarında müsavi şekilde dağıtılarak 100 kuruş verilmesini istemişlerdir. Ayrıca, ilk vakfiyem ve zeyilleri ile bu vakfiyede bulunan şartlarıma göre amel oluna demişlerdir. - “Bu evkafın tebdil, tağyir, taklil ve teksiri kendi ellerinde bırakarak, bostan evler, dükkanlar ve arsaları, mezkur mütavelliye teslim ettiklerinde, o da teslim alarak diğer evkaf mütevellileri gibi tasarrufta bulunmuştur” deyince, mezkur vekil ictinab edip, bu çeşit bostan evler, dükkanlar, arsalar ve tarlaların vakfa ilti hakkı, büyük fakirlerce ihtilaflıdır diyerek bunların Valide Sultan’ın mülküne iadesine istemiştir. Bunun üzerine Kati her iki tarafın iddialarını göz önüne alarak, hayra mani de olmamak için, bostan evler, dükkanlar, arsalar ve tarlaların bütünüyle vakfiyetlerine, fıkıh imamları arasında buna imkan gören alimin görüşlerine dayanarak hükmetmiş, kayda geçirmiş, böylece vakfın bozulması imkansızlaşmıştır. Ayrıca vakfın tebdil ve tağyiri Valide Sultan’ın dışında bir kimse için de söz konusu olamaz: 29 Muharrem 1260 Şahidler: Hafız Bekir Efendi b. Abdullah, Zekeriya Vahdeti Efendi b. Halil, Ahmed Ağa b. Hacı İsmail Yazan: Hacı İbrahim Rüşdi, Muhammed Hamdi’nin talebelerinden. “Bu yazıyı okuduğum zaman onun şer-i şerife uygun olduğunu gördüm”: Ahmed Şükri b. Muhammed, Umur-i Evkaf’ta  müfettiş. 11.VAKFİYE Bu vakfiye ve zeyillerinde kayıtlı evkafın vakifesi Valide Sultan tarafından, aşağıda zikredilecek evkafı ikrar ve takrire, sonra da rucu ve istirdada vekil kılınan, halen darbhane-i amire nazırı olan ve Valide Sultan’ın kethudası bulunan Seyyid Muhammed Tahir Beyefendi, İstanbul’da Fazlı Paşa Sarayı yanında uzun Şucaeddin mahallesindeki evlerinde, Şeriat makamından gönderilen katip Seyyid Muhammed Said Efendi’nin akdettiği toplantıda,  aşağıda zikredilece evkafı tescil ve itmam için mütevelli tayin edilen Zekeriyya Vecdeti Efendi’nin huzurunda ikrar ve itirafta bulunup, “Müvekkilem Valide Sultan evkafının tebdil, tağyir, taklil ve teksirini kendi uhdelerinde ibka etmiş olduklarından vakıflarının irad ve mesarifinin çoğaltılmasını arzu etmişler ve aşağıdaki emlakın evkafa kayd ve ilhakını emretmişlerdir: - Silistre sancağında, Varna’da etrafı Ahmed ve Muhammed Ağanın tasarrufundaki mağaza, Emetullah ve Hatice hatunlar, Sergiz zimmi mağaraları, Sultan Selim Han vakfından Şumnulu Yakub oğlu dükkanı yine aynı vakıftan Derviş Tahir bey tasarrufundaki arsa umumi yol, Bıyıklı oğlu yenaki arsası 600 zira kare yanmış iki gümrük arsası. - Varna’da Kum kapı tarafında yıkılmış iç kale yerinde, etrafı ev, diğer üç tarafı umumi yol ile çevrili 1023 zira kare arsa. - Yine üç kale duvarı içinde, etrafı Hasan ağa yetimleri arsası, Arif ağa dükkanı arsası, aşağıda zikredilecek arsa, mezkur camii meydanı, umumi yol ile çevrili 123 zira arsalı bir mağaza. - Bu mağazanın yanında, etrafı Despito hanım ile kürd Abdullah arsaları, Hacı Mustafa arsası, Sultan Selim Han’ın eski vakfından mağaza, mezkur camii meydanı ile çevrili 371 zira arsa. - Varna haricinde, etrafı zikri aşağıda gelecek arsa, kale duvarı, deniz kenarı ve umumi yol çevrili, üzerinde gümrük inşa edilen 370 zira arsa. - Bunun yanında olup, etrafı kale duvarı, tabiye tarafında hendek ve umumi yol ile çevrili, birbirine bitişik 600 zira üç arsa. - Yine Varna dışında, etrafı kadim kahve dükkanı karşısında, iki taraftan cali mecel, bir taraftan deniz kenarı, dördüncü tarafı umumi yol ile çevrili 114 zira arsalı, kahve sayfiyesi denilen binalar. - Bunların yanında bir taraftan cali mahal, diğer taraftan deniz kenarı, kumluk ve umumi yol ile çevrili 150 zira arsa. - Yine Varna dışında, etrafı diğer bir vakıftan Foçici dükkanı, kale yanındaki hususi yol, iki taraftan umumi yol ile çevrili 180 zira arsa. - Sur dışında 370 zira arsa üzeeinde, Valide Sultan’ın bizzat inşa ettirdiği ve malum müştemilatı havi bir gümrük binası. - 6000 kuruşa Yorgi zimmiden satın alınan ve bu fiata takas ve mahsub olunup Üsküdar’da büyük bakkal, etrafı Futaki, bakkal Dimitri, Anestive Apostol zimmileri evleri, dördüncü tarafı zikri aşağıda gelecek bakkal dükkanı, ekmekçi fırını ve umumi yol çevrili ve malum müştemilatı havi ve günde iki akçe kira getirebilir bir ev. - 7000 kuruşa Elenko nasraniden satın alınan ve bu meblağa takas ve mahsub olmak üzere mezkur köyde üç taraftan mezkur Yorgi zimminin evi, bahçesi, dördüncü tarafı umumi yol ile çevrili, birbirine bitişik, günlük dörder akçe kira getirebilir bir bakkal dükkanı, bir ekmekçi dükkanı ve fırını. - Valide Sultan’ın akara tedbilini şart koştuğu paralarından 250 kuruşa Aişe Hatun’dan satın alınan ve Üsküdar’da Bulgurlu köyünde olup bir taraftan kirişçi Hacı Muhammed ağa, diğer taraflardan Feyzullah veresesi evleri, umumi yol ve müşterek havlu ile çevrili, müştemilatlı, aylık 20 akçe getirebilir bir ev. - Üsküdar’da İstevrusun köyü dışında Küplüce’deki arsaları, Hamidiye vakfı mülhakatından merhum Abdullah ağa vakfına, herbiri senelik malum mukataalı, bir taraftan Valide Sultan’ın tasarruflarındaki ağa bağı diye tanınan bağ vakfı, bir taraftan diğerinin tarlası, diğer iki tarafı umumi yol ile çevrili, tahminen on dönüm miktarı ve içinde yapılmış bir köşkü bulunan bir kıta bağ. - Bir taraftan bağ vakfı, bir taraftan Nam zimmi bağı, diğer taraftan dere ve umumi yol ile  çevrili tahminen 12 dönüm bağ. - Bunun karşısında bir taraftan Valide Sultan’ın tasarrufundaki eski bağ, diğer taraflardan Yahya bağı, Mustafa tarlası, Valide Sultan’ın tasarrufundaki tarla ve bağlar yolu çevrili tahminen 22 dönüm miktarı bir bağ. - Bir taraftan Hammami Behram ağanın bağı, tarlası diğer taraflardan bağlar yolu, Büyük Çamlıcaya gidilen yol, çevrili üçgen şeklinde, tahminen 41 dönüm bir parça bağ. - Hüdavendigar sancağında Kızılca Tuzla denilen Ayvacık kazasına tabi Karlı köyü hudutları içinde Gökyeri diye bilinen yerde, maliye hazinesinden senelik 2000 kuruş bedel ile mukayyed olup etrafı, Ahmed bey zeytinliği, diğer taraflarda Hacı Hüseyin zeytinliği, Hamamcıoğlu zeytinliği ve umumi yol ile çevrili tahminen 30 dönümlük zeytinlikten, Valide Sultan melike oldukları yarı hisselerini vakfedip diğer evkafına ilhak etmişler ve şu şartları tayin etmişlerdir: - Mezkur gümrük idare-i vahide sahiha-i şer’iye ile; mağaza sayfiye, arsa ve evler ve dükkanlar icareteyn-i mutadeyn ile mutadeteyn ile talibelerine icara verilmeli. Gelirleri her sene ve mezkur ağaçların yarım hisse-i şaiyaları senelik 1000 kuruş, mezkur hazineden alınarak evkafın emirlerine ilave oluna. - Valide Sultan’ın vefatında, mezkur bağların tamir ve termimatı masrafları her sene mezkur Abdullah ağa vakfına yapılması lazım gelen mukataa-i muayyeneleri kendilerine ait olmak üzere tasarrufu kendilerine ait olmalı. Valide Sultan’ın vefatlarında icareteyn-i misliyyeteyn ile taliblerine icara verilmeli, her sene kiralarından mukataaları ödendikten sonra, diğer evkafın gelirlerine ilave edilmeli. - Mekke-i mukerrede de haftada Pazartesi ve Perşembe günleri Şifa-i şerif okumak üzere bir şifa i şeriften tayin edilmeli, aylık 50 kuruştan senelik 600